“Waar ik op dit moment naar snak is dat de intellectuele elite van Nederland in opstand komt. Dat er een tegenbeweging op gang komt van mensen die zeggen: we hebben genoeg van de vergroving, de samenleving die extreem rechts propageert is niet het Nederland waarin wij willen leven” verzuchtte minister Ter Horst in Vrij Nederland na de Europese verkiezingsoverwinning van de PVV. Ter Horst maakte zich over meer zaken kwaad: het wantrouwen tegen de overheid, de ruimte die aan onderbuikgevoelens wordt geschonken en de onvrede in het land: “Je zou verwachten dat mensen het heerlijk vinden om anno 2009 in Nederland te mogen leven.”
De opstand van de elite bleef uit. Niet omdat de elite het in de kern niet met Ter Horst eens is. De elite is hoog opgeleid en hoogopgeleiden zijn vaker voorstander van Europese integratie, zijn positiever over de multiculturele samenleving, staan toleranter ten opzichte van de Islam en willen minder zware straffen voor misdaden. Alleen mogen van hen de belastingen verder omlaag; zover als de eigen portemonnee strekt de solidariteit niet. Bovenstaande beschrijving van een kosmopolitische, tolerante elite klinkt als een cliché, maar in grote lijnen klopt ze wel volgens de Utrechtse bestuurskundige Bovens en Leidse bestuurskundige Wille.
Diplomademocratie
Bovens en Wille constateren nog twee zaken. Laagopgeleiden zijn niet alleen minder tolerant en nationalistischer dan hoogopgeleiden, hun vertrouwen in de overheid en rechtsstaat is lager en in onze diplomademocratie zijn ze zwaar ondervertegenwoordigd in politieke partijen, bestuurslagen en belangenorganisaties. De elite mag zich druk maken om de onderbuikgevoelens van het volk, een reden om ertegen in opstand te komen is er niet. Tegen wie of wat zou je in opstand moeten komen als je zelf alle macht bezit?
Het gebrek aan vertrouwen in de politiek en overheid komt ook voort uit het negeren van de standpunten van laagopgeleiden. Wanneer deze zich in een referendum massaal uitspreken tegen de Europese grondwet, krijgt de elite het toch voor elkaar om de Nee-stem te negeren. Het gebrek aan vertrouwen in de politiek wordt dus gerechtvaardigd door het eigenzinnige optreden van de elite, voor wie democratische besluitvorming alleen betekenis lijkt te hebben als de eigen standpunten steun ontvangen. De klacht van Ter Horst dat de opstand in de jaren ’60 en ’70 een ander soort opstand was, omdat het toen om “een anti-autoritaire revolte met inhoud ging” klinkt wel erg hol.
Plebs
Eigenlijk is het dus het plebs dat in opstand is gekomen, waarbij het keurig de democratische weg bewandelt. En zo hoort het ook volgens Bovens en Wille: de politieke participatie en macht van het volk moet worden vergroot om het vertrouwen in de overheid, de rechtsstaat en de politiek te herstellen. Referenda, invoering van stemplicht en het varen op opiniepeilingen bieden misschien uitkomst, en populistische partijen dienen niet uitgesloten en bestreden te worden, maar juist ingebed te worden binnen het democratische bestel.
De door Ter Horst gewenste opstand van de intellectuele elite zal de kloof alleen maar vergroten en een deel van het volk volledig afkerig maken van de democratische rechtsstaat. En dan zal het schrikbeeld van de elite pas echt een feit worden: een groot deel van de bevolking met ideeën die rechtstreeks uit de onderbuik komen en die ook nog eens fel gekant is tegen de democratie en de rechtsstaat. Tel uit je winst.
RSS feed
RSS atom feed
Eigenlijk is het dus het plebs dat in opstand is gekomen, waarbij het keurig de democratische weg bewandelt. En zo hoort het ook volgens Bovens en Wille: de politieke participatie en macht van het volk moet worden vergroot om het vertrouwen in de overheid, de rechtsstaat en de politiek te herstellen. Referenda, invoering van stemplicht en het varen op opiniepeilingen bieden misschien uitkomst, en populistische partijen dienen niet uitgesloten en bestreden te worden, maar juist ingebed te worden binnen het democratische bestel.
Dit is dus echte onzin. Macjht en participatie moeten juist worden verkleind om het vertrouwen te herstellen.
Ben het met Kaj eens.
Je moet meerderheden creeren, niet alleen maar volgen. Kiezers kiezen politici waarvan ze denken dat ze hun belangen het beste kunnen vertegenwoordigen. Daarmee zijn ze gekozen om beslissingen te nemen.
Ik vond het Europees Referendum een gigantische fout, omdat juist verstandig geachte politci zich populistisch gingen gedragen om stemmen te winnen. De politici moeten juist een keuze maken op basis van inzicht en kennis. Bij de nieuwe verkiezingen kunnen ze dan afgerekend worden op een goede of slechte beslissing.
Kijk, die Bakker snapt precies wat ik bedoel.Politici geven leiding (maar wel op basis van wat er in de samenleving leeft, dat hoort gekoppeld te zijn aan een maatschappelijke visie). Al die inspraak leidt tot verwarring zonder oplossing en vooral…tot meer onvrede. Ik woon jaarlijks ongeveer 100 inspraakbijeenkomsten bij en er leidt er zelden één tot een deugdelijke oplossing. Politici voelen zich dan gedwongen om kreten te gebruiken als “we nemen het mee”. Dan is de stier helemaal los. Ze moeten helemaal niks meenemen aan het einde van de bijeenkomst maar wel bij het begin.
Een letterlijke samenvatting van ‘De wereldburger bestaat niet – waarom de opstand der elites de samenleving ondermijnt (http://www.bol.com/nl/p/boeken/de-wereldburger-bestaat-niet/1001004005039504/index.html)‘ van Rene Cuperus en ‘Pleidooi voor Populisme (http://www.bol.com/nl/p/boeken/pleidooi-voor-populisme/1001004005979226/index.html) van David van Reybrouck.
Overigens vlucht die elite massaal naar partijen als D66 en GroenLinks, waardoor de (culturele) klassenstrijd straks echt een feit wordt.
De wereldburger bestaat wel maar de niet-wereldburger wil die werkelijkheid niet onder ogen zien omdat hij dan zijn eigen tekortkomingen tegenkomt
Constructief reageren is blijkbaar niet zo eenvoudig.
Overigens een leuk stukje Marnix.
Ben ik niet constructief? Jouw eerste link doet het nog geen eens…;)
Ik zeg alleen dat meer ‘inspraak’ geen oplossing biedt voor de kloof. De kloof is er namelijk altijd al geweest. We moeten niet doen alsof dit nieuw is. Referendum en stemplicht zijn voor de hand liggende voorbeelden om zo’n kloof te verkleinen maar hebben vaak meer nadelen dan voordelen.
De enige manier om een kloof te verkleinen is om klagende burgers te laten zien dat je daadwerkelijk iets aan hun problemen doet. Dat ze resultaten kunnen zien. En dat is nou eenmaal verdomde moeilijk.
Maar zodra ze zien dat je als politicus echt je best voor hun doet vinden ze het prima de politiek wat eigen beslissingen te laten nemen.
Hoezo niet constructief? Je komt zelf niet verder dan de opsomming van een aantal links. Ja, dat lijkt me nou niet zo moeilijk en al helemaal niet constructief. Leuk stukje trouwens Marnix! Dat vindt Arne ook.
@Bakker was niet tegen jou, en ben het ook nog eens geheel met je eens
@Arne
Ok chill. Dan maken we wel een keer ergens anders ruzie over…;)
Als je dit leest, doe nog even een goede eerste link.
Tweede boekje heb ik besteld maar die eerste doe het niet.
Het is meer een samenvatting van een deel van het wetenschappelijke werk van Bovens en Wille. Dat kwam destijds wel in het nieuws, maar om de verkeerde redenen (PVV’ers werden “weggezet als plebs” en daar was men boos over; het lag allemaal een stuk genuanceerder). Cuperus hanteert toevallig diezelfde indeling.
Maar de analyse van Bovens (vooral) en Wille deel ik wel. De oorzaak dat het vertrouwen in de politiek is afgenomen, is omdat veel mensen niet het idee heeft dat er niet geluisterd wordt naar hun problemen en dat hun opvattingen direct als dom of xenofoob worden afgedaan.
Het gaat Bovens en Wille om de democratiseringsgedachte (Wiilders en voor hem Fortuyn trekken niet voor niets zoveel niet-stemmers) en het inbedden van populistische denkbeelden binnen een democratisch kader. Dat kan volgens hen op meerdere manieren, waarvan referenda er een is. Wanneer ik hun pleidooi omdraai en de overheid bv zegt dat moslims betrokken moeten worden in het publieke debat, is het dat dan even bezwaarlijk als dat naar de PVV wordt geluisterd en zou je er dan ook voorstander van zijn om als politiek zelf maar de leiding te nemen en moslims te vertellen hoe zij zich dienen te bewegen?
Leiderschap tonen (of als leider gezien worden) lijkt me weer een ander verhaal.
@Bakker tof. komtie: http://www.bol.com/nl/p/boeken/de-wereldburger-bestaat-niet/1001004005039504/index.html
@marnix
tja. hm. referenda/inspraak is helemaal geen logische reactie. een logische reactie zou zijn: waarom lopen stemmers weg, en laten we onze politiek of communicatie zo veranderen om ze terug te winnen. Dat is democratie. Daarvoor hoef je dus ook niet direct het systeem te veranderen.
Dan: wie stelt dat het bezwaarlijk is naar de PVV te luisteren? En ‘moslims’ te vertellen hoe ze zich dienen te bewegen? Ik begrijp hier iets niet. Wat moet precies waarom gedaan worden?
@Arne
Ik ben gewoon tegen een ‘cordon sanitaire’ tegen wie dan ook. Als je nu de twee groepen pak die tegenover elkaar staan in onze samenleving, kun je als politiek twee dingen doen. Een kant kiezen (en dat gebeurt nu ook: orthodoxe moslims en PVV worden min of meer uitgesloten, liberale moslims worden via een door de overheid gedefinieerde en gesubsidieerde ‘polderislam’ gepaaid) en daarmee accepteren dat een deel van de samenleving zich afkeert van de politiek en misschien wel van de maatschappij.
Of je kunt alle lijnen open houden en trachten met beide kampen tot een compromis te komen, ze in te bedden en tegelijkertijd de scherpe kanten van het debat afhalen.
Het stuk gaat er ook over dat op veel vlakken er andere opvattingen leven onder (een deel van het) het volk (soms zelfs een meerderheid) dan bij de gevestigde politiek. Niet voor niets duikt Wilders in dat vacuum en heeft hij er succes mee. Het verbaast mij telkens dat op punten waar mijn mening ergens tussen beide kampen in zit (scheiding van kerk en staat, migratie, dubbel paspoort, europese integratie) het tegenkamp alleen als angstig, dom of xenofoob wordt afgeschilderd. Misschien klopt dat voor een deel van het andere kamp, maar soms zijn er wel degelijk goede argumenten (ik kom niet zomaar tot een mening) denkbaar om ergens tegen te zijn.
Maar ik ben het geloof ik met je eens (zeker als het gaat om cordon), begrijp alleen niet helemaal waarom ‘de moslims’ een kamp gelijk aan de ‘pvvers’ vormen. Om Maxima er even bij te halen, ‘de moslim’ bestaat helemaal niet. Daarnaast is denk ik elke vergelijking tussen een radicaal als Fawaz en Jan met de pet incorrect.
Om het even te ideaaltypiseren: De twee groepen die tegenover elkaar staan zijn dan ook niet de moslims (of marokkanen) en pvv’ers, maar zijn mensen die problemen met mondialisering (multiculturele samenleving, flexibilisering arbeidsmarkt, kenniseconomie, europeanisering) zien, en mensen die deze problemen (in beeldvorming) negeren en alleen de positieve kanten van mondialisering omarmen.
Dit alles terwijl ongeveer de helft van Nederland tegenwoordig “Hoger Onderwijs” volgt. Terwijl ook het plebs álle mogelijkheden zich op te werken binnen partijen, met onderwijs. Maar in Nederland – niet alleen het plebs, zijn mensen ook te lui om iets te doen. Het partijlidmaatschap kost geen kont, van geen enkele partij, maar mensen worden geen lid. Het volk is lui en verwend.
Over alles een mening, inderdaad. Jammergenoeg ontbreekt de onderbouwde mening. Want hoe zou het komen dat de andere helft (70%) dat niet volgt. Al in de achtiende eeuw werd men luiheid verweten, en kon men dit net zo niet-hard maken. Want we weten allemaal dat er meer nodig is dan intelligentie om het op school goed te doen, en dat kids dit ‘meer’ vaak van de ouders mee moeten krijgen. Wanneer de ouders daarin tekortschieten slagen veel kinderen niet op school. Deze jongeren, waarvan overigens de meesten hard zullen werken – vaak zelfs als arbeid in de traditionele zin van het woord, met de handen – als lui kwalificeren lijkt me wat kort door de bocht.
Ze zijn niet lui omdat ze geen onderwijs volgen,. ze zijn lui omdat ze zélf niet meedoen aan het politieke debat.
Macht en participatie moeten worden verkleind. Zelden zulke onzin gehoord. Uit wat voor nest stam je.Kaj. Je lijkt mij niet geschikt om in een democratie te wonen. Ga naar pakweg Saoudi-Arabië
Mijn onderbuikgevoelens worden voornamelijk opgewekt door het beeld dat ik krijg van dronken bestuurders… dronken bestuurders…