Laat de piraten beslissen over auteursrecht

Alleen de eigenaar beslist, luidt al vele decennia het motto in auteursrechtenland. Onder dat motto zijn diezelfde decennia alle nieuwe technologische innovaties op het gebied van muziek- en filmdistributie de nek omgedraaid. Goed, afgezien van de iPod en iTunes dan, maar dat is de verdienste van het ijzerenheinig doorzetten van Apple-CEO Steve Jobs. Ondanks, niet dankzij, de muziek- en filmindustrie nam de elektronische muziekwinkel van Apple een grote vlucht. Maar andere initiatieven? Kapotgeprocedeerd of doodgebloed door gebrek aan legaal aanbod.

In dat opzicht is het recente rapport van de Kamercommissie onder leiding van Ada Gerkens (SP) allesbehalve moedig. Kort gezegd zegt dat rapport: schaf alle heffingen af, verbied het downloaden van illegaal aanbod, handhaaf dat verbod streng, en moedig de industrie aan om met nieuwe modellen te komen. Gerkens herhaalt standpunten die al decennia bestaan en ons geen stap vooruit hebben geholpen. Het wordt tijd voor een écht moedige stap: erken dat ook anderen dan de auteursrechthebbenden rechten hebben en mogen profiteren van creatieve werken, wanneer zij een zinvolle bijdrage daarbij leveren.

Bittorent
Het beroemde (volgens de industrie: beruchte) Napster verzon een prachtige manier om muziek snel digitaal te kunnen verspreiden. Natuurlijk, hier was sprake van inbreuk, maar de techniek bood een schitterende kans voor de industrie om geld te verdienen: vraag abonnementsgeld voor de dienst, toon advertenties of stuur achteraf rekeningen per uitgewisseld liedje. De reactie? Naar de rechter, sluiten die tent.

Recent moest Bittorrent-platform Mininova van de Utrechtse rechter haar site schonen van illegaal aanbod. De site haalde meer dan een miljoen euro omzet in 2007, vergelijkbaar met wat The Pirate Bay uit Zweden verdient volgens diverse berichten met zijn ‘torrents’ voor populaire films en muziek. Met deze verwijzingen wordt structureel geprofiteerd van schendingen van auteursrechten, heet het dan. Maar de vraag hoort dan te zijn: waarom kunnen zij wel miljoenen verdienen met online inhoud en de industrie niet? Waarom niet samengewerkt en inkomsten gedeeld?

DRM
Misschien komt men liever met eigen initiatieven? Dat valt ook vies tegen. De Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers (NVPI, branchevereniging van de entertainmentindustrie) verwees vorige week naar maar liefst negentien legale filmsites tijdens het debat over het rapport-Gerkens in de Tweede Kamer. Maar wie gaat kijken wat er daar zoal legaal wordt aangeboden, wordt geconfronteerd met een aanbod dat armzaliger is dan de drie-voor- een-tientje bak met DVD’s bij de Blokker. Geen populaire films, geen actuele TV-series te bekennen. Is het gek dat mensen dan naar de “illegalen” overstappen?

En op die paar sites waar dan wel films of muziek gekocht kunnen worden, is digitaal rechtenbeheer (DRM) aan de orde van de dag. Als idee is DRM best slim: gebruikers kunnen kiezen welke rechten zij zouden willen afnemen, en de eigenaar kan daar een prijs aan koppelen. Wie even snel een muziekje wil luisteren, koopt een goedkope eenmalige licentie, en wie een film permanent in BluRay formaat op de harde schijf wil kunnen houden, moet fors in de buidel tasten. Dat klinkt eerlijk en rechtvaardig. Helaas blijkt de praktijk van nu anders: men krijgt vrijwel niets en moet daarvoor fors betalen. Plus, als de industrie zich bedenkt over die licentie, dan wordt deze simpelweg ingetrokken en is de gebruiker ‘zijn’ film kwijt. Dat bleek uit een recent incident waarbij internetboekhandel Amazon op afstand een verkocht e-book wiste van alle e-readers, omdat de rechten niet goed geregeld zouden zijn. (Ironisch genoeg was het boek in kwestie trouwens Orwell’s 1984.)

Internetpiraten
De enigen die tot nu toe hebben laten zien hoe je geld kunt verdienen met films en muziek online zijn die vermaledijde internetpiraten. Het wordt tijd om deze partijen meer ruimte te geven: laat zien hoe het kan, en deel (vrijwillig of verplicht) de inkomsten met de industrie. Daar zijn mogelijkheden te over voor, zoals de al genoemde advertenties, abonnementen of meten wat er langskomt en achteraf per uitgewisseld nummer betalen. Die en andere verdienmodellen moeten worden gestimuleerd. En dat gebeurt niet als we op de ‘creatieve’ industrie blijven wachten.

Deze tekst verscheen eerder in NRC Handelsblad



  1. AramVK on donderdag 22, 2009

    ThePirateBay verdient een miljoen euro aan advertenties. Daar is precies waar de grens ligt voor de meeste downloaders. Ga je geld vragen op welke manier dan ook dan haken er gegarandeerd een hoop mensen af. (Trouwens Mininova heeft een omzet van dat bedrag, wat is daar de winst van?)

    Ik ben het natuurlijk wel eens dat er meer legale alternatieven moeten komen. Alles recent, snel, eerlijke prijs, goede kwaliteit, geen drm e.d. De vraag is dan alleen hoe populair dat gaat worden.
    De vragen die je nog kunt stellen:
    - Heeft iedereen zin om voor iedere film die hij kijkt te gaan betalen? (Je zit met het piraten publiek dat jarenlang gratis heeft gedownload. Ook kun je in principe VEEL meer kijken/luisteren dan vroeger zonder kapitalen kwijt te zijn)
    - Zou de industrie akkoord gaan met een abonnement dienst:
    + Er wordt dan (neem ik aan) minder verdient per film/album!?
    + De industrie geeft zich dan in zekere zin gewonnen, en de reguliere weg kan het dan al wel helemaal vergeten. Die stappen dan ook over op de abonnementen.
    - Hoe wordt de content aangeboden:
    + Zonder p2p? Dan heb je redelijk wat server kosten. Zeker met BluRay materiaal.
    + Wel met p2p? Dan moet er gedacht worden aan compensatie voor seeders, eigen seeders voor de garantie van beschikbaarheid, of andere manieren binnen de p2p optie.

    Achteraf betalen kan aan mij liggen maar lijkt me helemaal niets. Je gang gaan en maar kijken wat de rekening wordt..

    Redelijk project dit allemaal, lijkt me niet goedkoop om het allemaal uit te werken en te realiseren. GGF heeft wellicht een redelijke poging gedaan. De uitgewerkte details daarvan zijn volgens mij nooit naar buiten gebracht als ze er al waren.

  2. Ilja Nieuwland on donderdag 22, 2009

    En voor de muziekindustrie raakt de tijd op, getuige deze zeer verhelderende infograph:
    http://70.32.102.55/2009/the-death-of-the-music-industry/

  3. Cindy on donderdag 22, 2009

    “Plus, als de industrie zich bedenkt over die licentie, dan wordt deze simpelweg ingetrokken en is de gebruiker ‘zijn’ film kwijt.”

    Is dat dan wel legaal, intrekken van een verkregen licentie?

  4. Alper on donderdag 22, 2009

    Dat het met de muziekindustrie slecht gaat durf ik te betwijfelen. Ik heb op dit moment makkelijker toegang[1] tot meer en kwalitatief betere muziek dan ooit tevoren. De hoeveelheid amateurs die meer dan leuke dingen doen en staan te trappelen om zich te laten zien is ook groter en zichtbaarder dan ooit tevoren.

    Er zijn inderdaad stemmen die opgaan voor een algemene provider-taks voor alle internetverbindingen om daarmee de entertainment industrie te betalen. Dit lijkt me ondoenlijk en onwenselijk. Alle eerlijkheid en alle maat gaat er dan uit zowel voor de ontvangende kant als voor de gevende kant en je introduceert wel een globale laag bureaucratie van het niveau BUMA/STEMRA.

    Abonnementsmodellen zijn wél erg gebruiksvriendelijk afhankelijk van het aanbod en het prijspunt. Laat er dus honderden diensten voor films, boeken en muziek ontstaan die artiesten helpen hun publiek te vinden en er een kleine financiele transactie tussen bemiddelen en laat de besten overblijven.

    [1] Ik vind downloaden teveel moeite en gebruik daarom Spotify.

  5. [...] Spijker. Kop. Raak. En nu luisteren hè, “entertainmentindustrie”? Arnoud Engelfriet in NRC Next op DeJaap. [...]

  6. Tijs Teulings on donderdag 22, 2009

    Alper geeft het hierboven al aan; met de muziekindustrie gaat het beter dan ooit tevoren. Zoals ook de infograhic al aangeeft gaat het zeer slecht met de muziekdrager industrie, het verouderde principe van fysieke distributie. Op de een of andere manier worden de grote labels en de cd persers nog steeds gezein als de industrie terwijl deze allang zijn ingehaald door de techniek. Net als de krantenpersen over een tijdje niet meer draaien omdat je een krant leest op je e-book stoppen de cd persen ook binnenkort. Dat betekent zoals met elke industrie die de stap maakt naar digitale distributie dat kleine bedrijfjes en de auteurs zelf de nieuwe muziekindustrie vormen en dat de kolossen werkeloos toekijken en druk zijn met rechtszaken en lobby groepen.

    Als het gegil straks is uitgestorven houden we een gezondere muziekindustrie over dan ooit te voren met meer keus, beter prijzen voor consumenten en hogere beloningen voor de artiesten.

  7. Andre on donderdag 22, 2009

    @Alper: en Spotify is nou meteen een mooie illustratie waarom de traditionele muziekindustrie steeds verder in de problemen komt: “Unfortunately, due to licensing restrictions we are not yet available in your country. We understand that you are currently in Netherlands”

  8. Draak on donderdag 22, 2009

    Precies, Arnoud! Ik was in 1995 ongeveer al met mijn huisgenoten aan het filosoferen over hoe gááf het zou zijn als je voor een kwartje (guldentijdperk) per liedje muziek uit de muur kon halen. Inmiddels bestaat die mogelijkheid technisch dus, maar je kúnt er niet eens dat bedrag voor betalen. Want iTunes is gewoon te duur, vergeleken met gratis. Maar echt, ik ben er van overtuigd dat ik mijn aanstaande zoon zal leren dat hij al zijn muziek gewoon legaal moet kopen áls het inderdaad in de buurt ligt van een dubbeltje tot een kwartje per liedje en films voor 50 cent tot een euro. Tot het zover is trek ik de Piratebay gewoon leeg en zie ik allerlei films waarvoor ik de huidige prijzen NOOIT zou willen betalen. En inderdaad ook wel eens een film waar ik wel geld voor over had gehad. Overigens ga ik óók gewoon regelmatig naar de bios: voor het grote scherm, het mooie geluid, de sfeer, het uitje op zich.

    Maar ‘ze’ van de entertainmentindustrie WEIGEREN gewoon om naar hun potentiële klanten te luisteren! En de EU is nu ook al hun bitch, stelletje ruggengraatloze pluchewarmhouders!

  9. [...] een goed artikel van Arnoud Engelfriet dus die standvastig argumenten blijft geven terwijl de industrie en de [...]

  10. Oezem on donderdag 22, 2009

    ik zou Arnoud willen vragen om het volgende artikel eens te lezen. Ik geloof nl. dat daar een veel wijzer inzicht in het ‘probleem’ gegeven wordt.

    http://www.theregister.co.uk/2009/10/21/in_the_city_pirate_party_panel/

  11. dennis on donderdag 22, 2009

    Die miljoenen die deze sites verdienen zijn VEEEEEL te weinig voor deze geldwolven.
    Ik heb ook een eigen bedrijf en moet gewoon werken voor mijn geld. NIET 1x en jaarlijks mijn hand ophouden omdat de mensen nog steeds van mijn producten genieten. Dus, ga optreden, verdien je geld. Maar niet met auteusrecht en andere bullsh*t.
    En zolang er nog pif daddy’s en michael jacksons (rip) zijn die hun kont dagelijks met biljetten van 1000 dollar afvegen betaal ik uit principe!! niet voor dit geneuzel.
    Wat recht? wij bepalen toch gvd wat recht is. NL word wakker en zeg je mening.

  12. Anne Kruiter on donderdag 22, 2009

    Maar we vergeten nu even heel erg snel dat een miljoen omzet natuurlijk helemaal niks is he!

    de gehele markt voor binnen nederland bestaat uit 250 miljoen euro. zou dus betekenen dat er 250 succesvolle download site’s van de grote van Mininova moeten zijn, is daar draagvlak voor?

    ik ben het eens met de stelling dat de industrie zelf met een creatieve oplossing komen, maar simpel weg al je content gratis aanbieden en het moeten doen met een aarmzalig miljoen is ook niet de oplossing.

    ik zeg gooi het op kwaliteit. ik koop bij itunes om dat de geluids kwaliteit van die bestanden 10 keer helderder en beter zijn dat je gemiddelde illegale MP3..

  13. Anne Kruiter on donderdag 22, 2009

    En op reactie op Dennis

    dit is wel erg kort door de bocht hoor!
    overal in de wereld en in idere tak van zaken doen word er gewerkt met één of andere manier van eigendoms recht. hoeveel rechtzaken gaan er perjaar wel niet door de rechtzaak over een product wat getolen.

    al die gasten krijgen daar ook geld voor, waarom geslaagde muziekanten dan niet?

    ik vind het zelf verdomt knap als je de hele wereld jouwn product kan laten kopen, jij als zakenman moet daar toch begrirp voor hebben. Als je de hele wereld jouw plaatje kan laten kopen verdien je die miljoenen.

  14. [...] werden commercieel aantrekkelijke downloadconcepten zoals Mininova en Napster niet door de entertainmentindustrie overgenomen en uitgebreid, maar via [...]

  15. Breinstein on donderdag 22, 2009

    Gefeliciteerd Arnoud Engelfriet, dat je je brood kunt verdienen zonder enige research toe doen, of kennis van zaken te hebben.

  16. [...] werden commercieel aantrekkelijke downloadconcepten zoals Mininova en Napster niet door de entertainmentindustrie overgenomen en uitgebreid, maar via [...]