DeJaap

Haal de pendels, de wichelroedes en de wierook maar van stal: de maand van de spiritualiteit is aangebroken. De komende dertig dagen kan men overal in het land koffiedik laten kijken, tarotkaarten aanschaffen en mooie verhalen horen over Jezus, Swami, Mohammed en pratende buideldieren. Gewetenloze sekteleiders, schrijvende huismoeders en kerkelijken met missionarisdwang kunnen hun hart ophalen: podia zat om hun bijgeloof te vieren, zieltjes te winnen en te sprenkelen met wijwater. De scientology-kerk gaat rond met de geldbak, stichtelijke woorden vloeien rijkelijk en de dogma’s worden gretig ingezogen. Alsof het postmodernisme een fictie is worden de grote verhalen weer van stal gehaald.

Travestie

De maand van de spiritualiteit is een travestie van georganiseerde wanhopigen die, met een pervers genoegen, hebben besloten de rede dood te verklaren. Het sapere aude van Kant wordt omgedraaid, ‘Durf te fantaseren’ luidt nu het devies. Leve de dictatuur van de verzinsels!  Hoe oncontroleerbaarder en vager, hoe beter. De wetenschap en het gezond verstand mogen ons dan wel heel erg ver hebben gebracht, ze voorzien niet in troost en zingeving, en we snakken ernaar! Weg met die nare ketters en heidenen die ons onze mooie droombeelden afpakken met feitelijkheden: richt de brandstapels maar weer op, dood de zwarte katten en besnuffel elke wetenschapper, wie weet ruikt hij naar zwavel.

Cashen

De hooggeleerde Raymond Klundert trapt onder merknaam Kluun af met zijn ‘Dictatuur van het Atheïsme’. In een lullig schrijfseltje getiteld ‘God is gek’ steekt hij alle kinderen van deze seculiere tijd een hart onder de riem. Eenieder die vraagt om bewijslast is gewoon arrogant, meent de man die groot is geworden door kanker te exploiteren. Het staat iedereen  weer vrij om van alles te beweren over het hiernamaals, bijna-dood-ervaringen, God en beschermengelen. Char en Derek Ogilvie zijn de nieuwe wijzen van deze tijd als het aan Klundert ligt. Open maar een extra zakelijke rekening: mensen besodemieteren is weer helemaal bon ton. Ja, Kluun weet heel goed hoe marketing werkt, en spiritualiteit is big business. Mensen die zoeken naar zingeving zijn tenslotte melkkoeien toch? Altijd bereid om veel te betalen voor om het even welk ongeloofwaardig, maar zalig wereldbeeld.

 Het gevaar van het dogma

De rede en de daarmee gepaard gaande secularisering heeft terecht lang terrein gewonnen. Dankzij het kritische verstand wist men feit van fictie te onderscheiden. Juist omdat men niet meer klakkeloos van ‘spirituele geschriften’ uitging – de een nog wreder en onverdraagzamer dan de ander – is er meer ruimte gecreëerd voor medemenselijkheid op basis van gezond verstand. In deze maand van de spiritualiteit wordt er een lans gebroken voor een terugkeer naar blind geloof. Kritiekloos worden dingen als ‘spiritueel’, ‘goddelijk’ of ‘heilig’ bestempeld, zonder dat daarvoor geargumenteerd hoeft te worden.

 Agnostisch gelul

Het allang achterhaalde agnostische argument wordt met veel poeha weer van stal gehaald. ‘We kunnen niet bewijzen dat er geen god is, dus dat schept mogelijkheden.’ Dat het onwaarschijnlijk is dat die god bestaat, is makkelijk aan te tonen, helemaal als dat een god van liefde zou zijn, zoals velen extatisch beweren. Maar het niet-bestaan van een verondersteld en onzichtbaar ‘iets’,  is uiteraard nooit te bewijzen.

Toegegeven: het kan geen kwaad te debatteren over om het even wel mythologisch geschrift, maar dat doen onder de slogan ‘de dictatuur van het Atheïsme’ is onvergeeflijk.  Een boycot van eenieder die meewerkt aan die schertsvertoning, zou meer dan op zijn plaats zijn. Tenzij we terugwillen naar een wereld waarin bijgeloof en mythologie regeren natuurlijk.