Op vrouwengenres wordt neergekeken. Als Agnes Kant de politiek een soap noemt, is het duidelijk dat ze er niet van geniet. ‘Libellelezeres’ is een scheldwoord in de blogosfeer. En geen enkele weldenkende single vermeldt in een dating profiel romantische komedies zoals The Accidental Husband als favoriet. En dat is jammer, want de soapafkeurders, Libelleranters en romcomvermijders liegen waarschijnlijk. Vrouwengenres zijn onverminderd populair, en niet alleen onder vrouwen. Lofzangen op sport zijn makkelijk te vinden en vrijwel altijd voorspelbaar. Wat is er eigenlijk mis met de romcom?
Saai en stijf
De hoofdpersoon van The Accidental Husband (2008) is een soort stijve liefdesdokter, die de luisteraars van haar New Yorkse radioshow adviseert te gaan voor een betrouwbare man die zich volwassen gedraagt. Ze weet zelf duidelijk wat ze wil en is dan ook netjes verloofd met zo’n man: stabiel maar ondraaglijk saai. Engels bovendien. Dan ontmoet ze een brandweerman die alles belichaamt dat ze verafschuwt: hij is ongemanierd, onbeholpen en – daardoor natuurlijk – vreselijk charismatisch. Na een boel hindernissen (moedwil, misverstand, leugens) te hebben overwonnen, vinden ze elkaar. De film eindigt wanneer we zien hoe de hoofdpersonen niet alleen verliefd naar elkaar kijken, maar ook naar de zwangere buik van de liefdesdokter – die nu adviseert je hart te volgen.
Het plot van alle romcoms is hetzelfde. Wanneer je er drie in een weekend kijkt, heb je er eigenlijk maar één gezien (of misschien wel allemaal). Een romcom is een formulefilm. De boodschap die wordt doorgegeven in zulke Amerikaanse romcoms is tenenkrommend. Het is er een van de heteroseksuele queeste naar romantische liefde, de sprookjesbelofte van happily-ever-after. Deze romcom is naast seksistisch ook nog eens overdreven patriottistisch. New Yorkse brandweermannen zijn sinds 9/11 übermannen wiens heldenstatus onbetwistbaar is.
Injectienaald
Feministen hebben vanaf de Tweede Golf voortdurend kritiek geuit op populaire cultuur gericht op vrouwen. Zo beschreef Rosalind Coward in 1984 hoe damesbladen en bouquetreeksen vrouwenverlangens aanspreken en sturen. Ze beloven een volmaaktheid die uiteraard niet bestaat. Deze feministen gingen daarbij uit van een instrumentalistische visie op de media die vaak wordt vergeleken met een injectienaald: het publiek neemt de mediaboodschap kritiekloos over. Feministen probeerden tegenover deze foute mediaboodschappen goede boodschappen te plaatsen. Het bleek echter dat geen vrouw die wilde lezen, eigenlijk ook de feministen niet.
Er ontstond een duivels dilemma: een aantal feministische communicatiewetenschappers worstelde met het plezier dat ze zelf ontleende aan die ‘foute’ boodschappen. Zij werden er geen suffe huisvrouwen van, waarom zouden anderen dat dan wel worden? Dit leidde er toe dat er af werd gestapt van het injectienaaldmodel en dat er meer gekeken werd naar de wijze waarop vrouwen betekenis geven aan, bijvoorbeeld, Dallas.
Anti
Die betekenis kan velerlei zijn. Dergelijke popcultuur kan afleiding zijn, of ontspanning. Je kijkt ernaar voor praktische tips of juist om je te ergeren aan de anti-heldinnen die deze genres vaak bevolken. Dat je van een film geniet, betekent niet dat je alles klakkeloos overneemt wat je ziet. De liefdesdokter uit bovenstaande film is onuitstaanbaar. Niets lekkerder dan je anderhalf uur beter voelen dan deze stamelende, stuntelende Uma Thurman die voortdurend – want zo hoort het – de verkeerde keuzes maakt.
Linda Duits is als Universitair Docent verbonden aan de afdeling Communicatiewetenschap van de Universiteit van Amsterdam. Ze heeft een enorme hekel aan romcoms en kijkt ze daarom heel vaak.
RSS feed
RSS atom feed
Dokters/kasteelromannetjes, voetbal, soaps, K1 fighting, noem maar op, appeleren alle aan dezelfde primitieve ‘to be or not to be’ instincten. Erfenis uit de holbewonerstijd. Kijk naar de dieren en je snapt waarom het ‘dier’ Mens ook stiekem terugvalt op deze basisinstincten. Vrouwen moeten met uiterlijk en emoties wedijveren, mannen met kracht en macht. Je gender verraden betekent met uitsterven bedreigd worden. Sorry Cisca, Dolle Mina, Germaine en alle anderen….
Waarom zou je geen zelfbewuste, geëpancipeerde vrouw kunnen zijn met behoud van al je vrouwelijkheid?
Vallen House, Numb3rs en the Mentalist hier ook onder? En dan alstjeblieft niet in de aantrekkelijke zin, want dat zijn die mannen absoluut niet, maar in de “lekker kijken hoe die hufter het zichzelf onmogelijk maakt” zin, en de “lekker mysteries oplossen” zin. Komt hier de detective voorliefde van vrouwen overgoten met een sausje romcom naar voren, of is het romcom onder het voorwensel van een detective?
Hou duidt je eigenlijk de waardering van de (vrouwelijke) kijkers voor het gooien met vakjargon in deze series?
@thomas. Dat vrouwen zich moeten richten op uiterlijk en emoties, mannen op kracht en macht is wel erg kortzichtig. Dit is eerder de situatie die is ontstaan door de heteroseksuele maatschappij waarin we leven.
Vanaf de geboorte krijgt een baby een label (jongen of meisje), en dit label zorg er voor dat omstanders de baby op een bepaalde manier gaan behandelen. Jongens worden “stoer” genoemd, meisjes “leif”. Kinderen leren vervolgens welk gedrag van hun verwacht wordt en gaan zich hiernaar gedragen.
Kort om, je leert jezelf aan om je als man of vrouw te gedragen, dit heeft weinig met instinct te maken.
@Miscihenesappel. Als we in een homoseksuele maatschappij zouden leven, zou het snel gedaan zijn met de mensheid. Er zou geen voortplanting meer plaatsvinden. Jouw 2e zin onderschrijft nu juist mijn stelling. Volgens Darwin en andere biologen/gedragskundigen zijn de door mij genoemde instincten essentieel om de mensheid te laten voortbestaan.
Vanaf halverwege de vorige eeuw zijn er proeven gedaan en observaties beschreven van meisjes die als jongens werden opgevoed en andersom en wat bleek: slechts een kleine minderheid ging zich echt emotioneel associeren met die andere sekse. De biologische blauwdruk was toch te sterk.
De befaamde seksuoloog Kinsey hanteerde een schaal van 0 tot 6, 0 was supermannelijk, 6 was supervrouwelijk. Als je als paar goed matchte, vormde je samen het getal 6. Dus een 1 en een 5 gaan goed, een 2 en een 4 ook (dat zijn de meeste mensen) en een 3 moest een andere 3 vinden (die zitten dus tegen bisexualiteit aan). Daarna slaat de schaal om in graden van homoseksualiteit.
Dit alles heeft NIETS te maken met enig waardeoordeel, ik hoop dat je dat van mij wilt aannemen.
["Feministen probeerden tegenover deze foute mediaboodschappen goede boodschappen te plaatsen. Het bleek echter dat geen vrouw die wilde lezen, eigenlijk ook de feministen niet."]
Zijn daar eigenlijk voorbeelden van?
@Mischienesappel. Nog een aanvulling ter verduidelijkijking: Ooit olifantenbullen (mannetjes) met elkaar zien knokken op leven en dood? Nou, die bullen worden evenals de wijfjes van jongs af aan door tantes opgevoed. Ze zien dus alleen ‘vrouwengedrag’ om zich heen…. en toch mannelijk vechten. Meer bewijs nodig?
@thomas, met heteroseksuele maatschappij bedoel ik eerder de indeling van de samenleving waarin we leven. Dat we gewend zijn aan bepaalde regels die gelden voor mannen en voor vrouwen. Homoseksualiteit heeft hier niets mee te maken, ik had duidelijk moeten zijn.
Verschillen tussen mannen en vrouwen zijn er en zullen er altijd zijn. In plaats van te kijken hoe mannelijk of vrouwelijk iemand is zou beter gekeken kunnen worden wat mannelijkheid of vrouwelijkheid eigenlijk is. En belangrijker nog wie bepaald wat mannelijkheid of vrouwelijkheid is.
@ Mischienesappel. Laat ik een tegenvraag stellen: Waarom denk jij dat de in het stuk van Linda Duits beschreven vrouwen (ook de feministen) stiekem de romantische ‘foute’ boodschappen verkozen boven de feministisch correcte boodschappen?
@thomas, Het ‘foute boodschappen leuker vinden’ voorbeeld wordt volgens mij door Linda Duits gebruikt om de aanleiding voor verandering in het werken van feministische wetenschappers aan te geven.
Persoonlijk denk ik dat mannen en vrouwen naar deze films kijken omdat ze deze films simpelweg leuk vinden. De films zijn op meerdere vlakken zeer herkenbaar en bieden een tal van mogelijkheden voor de kijker om eigen betekenis aan de film te geven. De films zijn een schouwspel van “hoe het zou moeten zijn” en regels hoe mannen en vrouwen zich als man of vrouw zouden moeten gedragen. Dat vrouwen naar deze films kijken en dat deze films voor vrouwen worden gemaakt heeft juist te maken met onze samenleving en de regels hierbinnen. De maatschappij verwacht van vrouwen dat ze naar deze films kijken en vrouwen kijken naar deze films omdat dit een regel is van het vrouw-zijn in onze samenleving.
@Mischienesappel. Je overtuigt me niet. Wat mensen stiekem leuk vinden is meestal ‘uit het hart gegrepen’ en heeft weinig te maken met het willen beantwoorden aan maatschappelijke verwachtingspatronen. Dat laatste doe je nou juist in de openbaarheid omdat je daarmee wilt scoren. Sorry, ik blijf m’n oerdriften ;-)
@thomas, ik probeer je niet te overtuigen, vind het wel een interessant invalshoek :D
Het probleem is dat ‘uit het hart gegrepen’ juist gevormd wordt door maatschappelijke verwachtingen. Ook al doe je dat stiekem.
Vrouwen scheren ook in de winter hun oksels en benen. Niet omdat ze dat moeten van de maatschappij (niemand die het ziet of ze dwingt), maar omdat ze het zelf vies vinden om haren onder hun oksels en op hun benen te hebben. En juist dit soort gedrag laat zien dat het vrouw zijn weinig te maken heeft met instinct.
Het lastige aan deze discussie is dat je, ongeacht of je een bepaald gedrag stiekem doet of niet, je nooit om de heersende maatschappelijke regels heen kunt. Het stiekem doen van onwenselijk gedrag (volgens de heersende maatschappelijke regels) laat juist zien wat de kracht is van deze regels. Deze regels zijn zo krachtig dat je zelf niet door hebt dat je ernaar gedraagt (voorbeeld van het scheren door vrouwen in de winter).
Aardig voorbeeld! In de winter doorgaan met scheren is inderdaad geconformeerd gedrag, hoewel je voor je (eventuele) partner natuurlijk ook aantrekkelijk wilt zijn. Maar volgens mij zou jij gelijk hebben dat oerdriften geen rol spelen, als de helft van de jonge vrouwen zich uberhaupt NIET zou scheren. Dan zou het de ‘behaarde helft’ namelijk niks kunnen schelen of ze nu aantrekkelijk zijn of niet. En dan zou ik absoluut ongelijk hebben met mijn stelling dat vrouwen vanuit hun oerinstinct uiterlijk mooi en aantrekkelijk willen/moeten zijn.
Ander voorbeeld. Je hoort vrouwen vaak zeggen dat ze (helaas) niet vallen op die lieve, begrijpende jongen of man, die zo goed kan praten en alles voor ze doet. Nee, ze willen die pittige, licht arrogante ‘hard to get’ man. Die soms wat onbehouwen en egocentrisch kan zijn, maar ook zeer gepassioneerd. En graag groter dan zijzelf (ook zoiets vanuit die oerdrift).
Misschien was ik hiervoor wat onduidelijk over het 2e voorbeeld. Ik bedoel hiermee te zeggen dat vrouwen vanuit hun oerinstinct minder behoefte hebben aan een zachte, emotionele man, omdat zij die kant zelf al van nature ontwikkeld hebben. Wat ze voor het gezinsleven meer nodig hebben is een man die kan verdienen, beschermen en gidsen. Uit de hierboven beschreven kenmerken (pittig, weet wat ie wil etc) denken ze dit nonverbaal te kunnen opmaken.
Sorry, ik weet dat ik in stereotypen praat, maar anders kans ik het niet duidelijk maken.
@thomas, je bent duidelijk.
Even over het scheren. Vrouwen scheren hun oksels ook al zijn ze vrijgezel. Dit doen ze omdat ze okselhaar zelf vies vinden. Er hoeft dus niet iemand anders te zijn voor wie ze dit doen.
Dat vrouwen zeggen dat ze niet op lieve jongens of manen vallen heeft wederom weinig met oerdrift of instinct te maken. Dit zou ik eerder willen toekennen aan de wetten die bepalen hoe vrouwen over relaties horen te praten.
Mooi en aantrekkelijk gevonden willen worden geldt voor vrouwen en mannen. Dit is niet iets wat alleen op vrouwen van toepassing is. Wat mooi of aantrekkelijk is wordt bepaald door de heersende samenleving waarin we leven. Vrouwen hebben een set van regels waaraan ze zich kunnen houden om aantrekkelijk gevonden te worden. Ook voor mannen is er een set van regels aan welke deze moeten voldoen om aantrekkelijk gevonden te worden.
Eh … @Linda
Heb jij tussen al dit geweld nog iets toe te voegen… antwoord op mijn bescheiden vraagje…al tijdje geleden weer (sorry als ik de toon van deze discussie doorbreek)
pffffffff I give up :-)
@Willibald Wonder Er is veel feministische scifi geschreven. In Nederland had je op de televisie bijvoorbeeld Ot… en hoe zit het nu met Sien en later Rok & Rol.
Overigens vinden de meeste feministische wetenschappers Buffy the Vampire Slayer een voorbeeld van feministisch drama. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de maker Joss Whedon een graad in Vrouwenstudies heeft. Buffy is dan wel weer heel erg leuk en geslaagd.
@thomas erdtsieck Een beroep op oerdriften en evolutieleer om ongelijkheid tussen man en vrouw te legitimeren is zo oud als patriarchale onderdrukking zelf. Wat @mischienesappel je probeert uit te leggen is dat wat we als mannelijk en vrouwelijk zien, constructies zijn. Dat we roze met vrouwen associeren, heeft niets met wat dan ook in de natuur te maken. Wel leuk om jullie hier zo over te zien discussieren.
@Linda
Hartelijk dank, ga er eens naar kijken.
@Linda. Oja Linda…..? Goh wat grappig dat die oerinstincten en het onderwerp van jouw stuk cq de redenering van mischienesappel niks met elkaar te maken hebben. Toeval bestaat kennelijk toch.
Ik zal je wel eens de wetenschappelijke studies van The gender tale opsturen, waarin de uitkomst van 211 observaties beschreven staan, die te maken hebben met al dan niet opzettelijke sexe-verwisseling vanaf de geboorte cq de allervroegste jeugd.
PS ik ben ECHT geen male pig, probeer alleen een discussie te voeren op wetenschappelijke basis.
@Linda. Met sexe-verwisseling bedoel ik natuurlijk: opvoeden alsof het de andere betrof.
Uit recent onderzoek komen aanwijzingen naar voren dat de vrouwelijke behoefte om becomplimenteerd te worden waarschijnlijk aangeboren is. Vrouwen maken door vleierij oxytocine aan, het zogenaamde ‘koesterhormoon’, waardoor ze ontvankelijker worden voor sexuele avances. Darwin leert ons dat zulke vrouwen dus ook meer kans hebben om zich voort te planten en hun genen door te geven, waardoor er per saldo op de duur meer vrouwen overblijven die hiervoor gevoelig zijn.
Dat zou mi.i best eens een feminist issue mogen worden: als je omarmt dat je biologische driften je tot bepaald gedrag aanzetten, kun je er beter mee omgaan. Net zoals mannen zich ervan bewust zijn dat testosteron iets te maken heeft met strijdlust, en dat ten goede kunnen aanwenden (carrière maken), maar ook ten kwade (voetbalrellen). Ken uzelve, wie zei dat ook alweer.
En wat romantiek betreft: we objectiveren allemaal. Mannen dromen van playmates (gestroomlijnd, vrolijk, altijd ready to rumble en nooit een verkouden snotneus). Vrouwen van Boeketreeksmannen (sterk, moeilijk te overwinnen, maar diep van binnen totaal toegewijd aan De Enige Vrouw Op Aarde).
@Quiqui Je haalt vrouwelijk en vrouw door elkaar. Daarnaast is je comment heteronormatief. Ik droom helemaal niet van het soort man dat je beschrijft, noch heb ik behoefte aan becomplimenteerd te worden.
@Quiqui. Jammer dat je geen vrouw bent; dan was je betoog in vruchtbaarder aarde gevallen :)
@Linda. Heteronormatief is precies waar we het over hebben. Of moeten we de de 10 procent (homo’s) als uitgangspunt nemen? Hetero is de norm en daarom bestaat de mensheid nog steeds en dat voortbestaansmechanisme is fysiologisch en biochemisch praktisch onveranderd gebleven. En oke, jij bent anders en misschien wel veel interessanter (sorry, ik complimenteer) dan de norm.
@Thomas Erdtsieck
Normatief betekent voorschrijvend, dwingend. Heteronormatief verwijst naar het idee dat iedereen zich hetero moet gedragen (de wikipediapagina hierover is goed te lezen voor een leek). Het gaat er niet om of hetero’s in de meerderheid zijn, het gaat er om dat Quiqui in zijn comment die norm voorschrijft. Ik vind dat onderdrukkend en discriminerend.
Zeg je nu in je laatste comment dat alleen hetero’s baby’s maken? Er zijn genoeg homo- en lesbogezinnen waar een van de ouders de biologische ouder is. Het voortgangsbestaan van de mens is allang niet meer de reden waarom mensen kinderen krijgen. Zo stelt Midas Dekkers heel geestig: mensen hebben alleen de drang tot paren, niet tot baren. Sinds de komst van betrouwbare anticonceptie leidt paren niet meer automatisch tot baren. De beslissing om over te gaan tot baren is een hele andere.
Wat betreft je opmerking @Quiqui (wat eigenlijk een opmerking naar mij is:) ik ben niet zo seksistisch. Zo vind ik Mischienesappel helemaal fantastisch en dat is toch echt een man. Een hele mannelijke bovendien.
hahahahaha you’ve got me there! Is Mischetc soms een pseudo voor Bert? Nee, lijkt me sterk want de comments barsten van de taalfouten.
Ha, ik lach bij het zien van mijn schoonheid in dees’ spiegel.
Kunnen we nu niet zien dat dit een wetenschappelijke poging is tot een analyse van de ontwikkeling van de romantische comedy vanuit het vrouwelijk perspectief? Niks mis mee .. toch?
@ Linda. @thomas erdtsieck Een beroep op oerdriften en evolutieleer om ongelijkheid tussen man en vrouw te legitimeren is zo oud als patriarchale onderdrukking zelf.
Kijk nog eens naar deze zin, vooral het laatste gedeelte. Waren mijn argumenten niet kansloos tegen deze bijna paranoide vooringenomenheid? Alsof ik met mijn betoog wilde aansturen op de superioriteit van de man. Jezus Linda, je valt me tegen.
Even voor de duidelijkheid, Linda: waarop precies baseer je je opvatting dat ik een man ben, of voor datzelfde geld, hetero?
@Quiqui Het leek alsof Thomas Erdtsieck en jij elkaar kenden en hij stelde dat je geen vrouw was. Vandaar. Ik zei dat je heteronormatief bent, ik heb nooit gesuggereerd dat je hetero bent.
@Thomas Erdtsieck Patriarchale onderdrukking is paranoïde vooringenomenheid zeg je. Voor mij is het een realiteit. Ik heb in mijn stuk proberen te laten zien hoe de romantische komedie een van de mechanismes daarachter is.
Overigens, @Willibald Wonder, gaat het niet over de ontwikkeling van de romcom maar over een ontwikkeling in de communicatiewetenschap: van het injectienaaldmodel naar de actieve kijker.
@Linda. @Thomas Erdtsieck Patriarchale onderdrukking is paranoïde vooringenomenheid zeg je.
Nee, die vooringenomenheid slaat niet op de onderdrukking, want dat punt mag je van mij maken. Maar wel het feit dat je die patriarchale onderdrukking er out of the blue bij haalt, geeft m.i. aan dat al je (feministische?) stekels omhoog gaan als de evolutieleer ter sprake komt voor het interpreteren van gevoelens/gedragingen. Dat bedoelde ik met mijn kansloze wedstrijd :)
Les gehad van Annemieke Richters…?
Ik zeg natuurlijk ook niet dat ik geen man ben (of wel een man). Laten we het houden op sekseneutrale argumentengenerator.