De gemeenteraadsverkiezingen zitten er weer op. Het resultaat: de laagste opkomst ooit, de kiezers zweven als nooit tevoren en als ze naar de PVV kunnen zweven, doen ze dat. Zowel thuisblijvende als ontevreden kiezers leiden altijd weer tot dezelfde eindeloze discussies: hoe is het toch mogelijk dat de politiek die ‘het dichtst bij de burger’ staat, zo weinig interesse oproept? Waarom geven zo veel burgers hun stem aan partijen die geen oplossingen hebben?
Het antwoord op deze vragen is eenvoudig. Laten we kijken naar Amsterdam, nog zo’n gemeente waar de PVV heel groot had kunnen worden. Als voorbeeld nemen we die metrolijn die miljoenen meer kost dan begroot, veel grotere risico’s kent dan ingeschat en waarvan de aanleg veel langer duurt en meer overlast geeft dan gepland. De Amsterdamse zender AT5 meldde afgelopen week dat Amsterdammers de aanleg van de Noord/Zuidlijn het belangrijkste lokale onderwerp vinden. Wat konden we hiervan in de Amsterdamse campagnes terugvinden?
Mislukt bouwproject
Ik beperk me even tot de grootste partijen. De PvdA merkt in haar programma droogjes op dat de aanleg ‘niet zonder slag of stoot’ gaat en dat er voor de toekomst ‘stevige lessen’ getrokken moeten worden. De VVD merkt op dat de vertraging bij de Noord/Zuidlijn aan de overheid zelf te wijten is. Het CDA noemt in een bijzin ‘schrikbarende budgetoverschrijdingen’. D66 wil bij de overheid ‘een sterk opdrachtgeverschap’ en stelt dat de gemeenteraad niet alle wijsheid in pacht heeft. Vervolgens prijst de partij het innovatieve karakter van het project. Tja.
Nog maar een paar maanden geleden concludeerde de Amsterdamse gemeenteraad zelf dat het besluit om de Noord/Zuidlijn aan te leggen ondeugdelijk was. De PvdA had de problemen met de lijn zelf kunnen voorspellen. De VVD wil graag ‘de overheid’ de schuld geven maar vergeet te vermelden dat ze zelf voorstander was, het CDA mist een vermelding naar haar instemming met de lijn waarvan de kosten exploderen en D66 vergeet te melden dat dit innovatieve en unieke bouwproject inderdaad gebouwd wordt omdat er nogal wat mensen in de gemeenteraad zitten die slechte beslissingen nemen. Zoals die van D66, ook voorstander van die metro.
Publieke verantwoording
Nu kan men natuurlijk zeggen: dit is gepraat achteraf, veel geld is al in de grond gestopt en die lijn is uiteindelijk wel nuttig, dus bouw dat ding af en hou erover op. Dat is vermoedelijk de reactie van de gehele Amsterdamse politieke elite. Het is natuurlijk goed die metro af te bouwen, dan is het allemaal nog ergens goed voor geweest. Maar daarmee hebben we nog niets gezegd over het fenomeen ‘publieke verantwoording’. Lokale verkiezingen zouden (volgens de theorie) ook moeten gaan over het afrekenen van politieke partijen over het gevoerde beleid. Zij zouden moeten toelichten wat ze hebben gedaan, hoe besluiten tot stand kwamen en wat dat opleverde. Stilte alom. De metro wordt afgebouwd, en de burger krijgt van de grote partijen geen keuze en ook geen uitleg.
In een tijd dat we veel klagen over een lage opkomst bij verkiezingen en de doorbraak van Wilders, moeten politici ook eens nadenken wat ze zelf kunnen doen om die trends te keren. Burgers zijn niet gek: ze begrijpen best dat ook in de gemeenteraad fouten worden gemaakt, en soms hele domme. Maar burgers verwachten wel een verantwoording van de gemaakte keuzes en willen bij verkiezingen kunnen bijsturen. Als dat niet kan, resteren maar twee opties: thuisblijven of Wilders stemmen. Als partijen dit niet veranderen, is de opkomst over vier jaar weer lager, en hebben alle gemeenten (helaas) een mega-PVV-fractie.
Chris Aalberts is docent en onderzoeker politieke communicatie
RSS feed
RSS atom feed
Van zelf-evaluatie door politieke partijen verwacht ik niet veel, hooguit veel spin. Het lijkt mij dat hier eerder een taak ligt voor de journalistiek of misschien voor een rekenkamer. En de gemeenteraad zou het stemgedrag van fracties en raadsleden inzichtelijker kunnen maken: het is nu een hels karwei om dat uit te zoeken.
@ chris. Het is waar wat je zegt. Maar gelukkig: de PVV is een typische Tegenpartij en die regeren dus nooit, zie de SP. Ze blijven een fijne vluchtheuvel voor ontevreden kiezers.
“D66 wil bij de overheid ‘een sterk opdrachtgeverschap’ en stelt dat de gemeenteraad niet alle wijsheid in pacht heeft. Vervolgens prijst de partij het innovatieve karakter van het project. Tja.”
D66 ten voeten uit. Halfzachte antwoorden. PVV wordt – terecht – een gebrek aan oplossingsgericht denken verweten, maar D66 is geen haar beter. Die verpakken het alleen wolliger.
Heel groot zou de PVV niet worden, den ik. Bij de Europese verkiezingen vierde na d66 GL en PvdA., In Peilingen komt PVV op 7 a 8 procent in Amsterdam. Tegen de NZ-lijn stemmen kon wel o.m. bij SP (halvering naar 3 zetels), PvdD (1 zetel) en vooral bij Red Amsterdam (1 zetel). Toch liepen de mensen hier dus blijkbaar niet zo warm voor.
In 2006 zag je dat als gevolg van Verdonk en Hirsi Ali etc de PvdA hier vooral ook door hoge opkomst van allochtonen enorm groeide, zij zijn gisteren grotendeels weggebleven. Had er een uitgesproken PVV-achtige partij meegedaan en was er een ruige op multiculturele problemen gerichte campagne geweest, dan zouden ook zij wel weer zijn gaan stemmen.
@mark
We weten dat als de PVV meedoet, er vooral meer mensen naar de stembus gaan. Het feit dat de huidige Amsterdamse anti-metropartijen slecht scoren, zegt dus weinig. De opkomst suggereert vooral dat veel Amsterdammers zijn afgehaakt. Ja, dat zou anders zijn als er bij de metro nu echt een keuze was. Iedereen weet dat Dieren, Frijda en SP geen tegenwicht kunnen bieden tegen een metro die er sowieso komt. Niet stemmen is dus een optie, in Amsterdam.
Hoe kom je tot de conclusie dat de PVV wel raad zou weten met al die problemen? Omdat Wilders de man is die alles kan?
@Quiqui
Dat is precies de conclusie die ik niet trek. Punt is dat er wat te kiezen moet zijn en dat politici een plicht hebben zich te verantwoorden voor hun keuzes. Als een van beide ontbreekt, speelt dat de PVV in de kaart.