In 1988 overleed Jacques de Kadt. Journalist, publicist, DeJaap scribent, anticommunist en -fascist maar vooral sociaal-democraat. In 1938, vlak voor het uitbreken van de oorlog, publiceerde De Kadt ‘Het fascisme en de nieuwe vrijheid’. Dinsdag wist ik eindelijk een exemplaar te bemachtigen en de actualiteit van de zinnen sloeg in als een bom.
Domme massa’s
De Kadt gelooft dat er iets waardevols moet zitten in het fascisme waar de samenleving behoefte aan had. “De aanval op onze wereld zou niet dat fenomenale succes gehad hebben als onze wereld niet in vele opzichten aanvechtbaar was geweest.” Ontdekken wat deze maatschappelijke behoefte was en daar een eigen antwoord op formuleren zag De Kadt als taak van de sociaal-democratie. In het eerste hoofdstuk ‘Ter Waarschuwing’ beschrijft De Kadt hoe de gevestigde orde echter reageert op zijn voorstellen. Het hoofdstuk is bijna 1-op-1 te kopieren naar vandaag de dag, waar opnieuw een beweging plotsklaps een grote groep mensen achter zich weet te scharen. “Men kan de miljoenen aanhangers van het fascisme als geesteszieken, als losgebroken wilde dieren, als gevaarlijke krankzinnigen beschouwen. Komt men op die manier verder? Als men de miljoenenaanhang van de socialistische ofliberale, conservatieve of religieuze partijen gaat beschouwen, komt men dan werkelijk tot de conclusie dat de massa die voor 1922 of 1930 altijd verstandig was, na 1920 of 1933 plotseling gek is geworden?”
Linkse verraders
Kon De Kadt dit zomaar opschrijven? Nee, hij wordt voor van alles en nog wat uitgemaakt. Over hen schrijft De Kadt: “Volgens deze lieden is er slechts één houding ten aanzien van het fascisme: men moet het als één, in alle opzichten negatief blok verwerpen. Wie dat weigert wordt van fascistische sympathieën beschuldigd, wordt beschouwd als een onbruikbare aarzelaar, onbetrouwbaar als bondgenoot in een strijd waarbij het om dood of leven gaat, of erger nog, als een verrader die achterdeurtjes opent voor de fascistissche vijand en die de goede anti-fascistische strijdgeest verzwakt.”
Aan de reacties op ‘het multiculturele drama’, gepubliceerd door PvdA’er Paul Scheffer, af te lezen, lijken De Kadt’s observaties ook heden ten dage nog gewoon te gelden; “Paul Scheffer is een ideoloog van het xenofobisch nationalisme”. “Die Scheffer houdt eigenlijk niet van buitenlanders”. “Scheffer wil dat de PvdA op de wilderstour gaat”.
Ellendige huichelaars
Ook heeft De Kadt het over het “lik-naar boven – trap-naar-onder” materialisme dat het tijdperk beheerste. Het gore materialisme van het graaien naar bezit en winst, dat van het tot iedere prijs carrière maken, van het kleine egoïsme. “En zij, die hun mond vol hadden van het streven naar hogere waarden, waren in 99 van de 100 gevallen ellendige huichelaars, meer niet.” De Kadt gaat ze allemaal langs. De kerken, de ridderlijke krijgsdiensten, de ethici en religieuzen, maar ook “de socialisten, die door middel van ‘de beweging’ wilden bereiken wat anderen door hun eigen ellebogen verkregen hadden: baantjes, eerbewijzen, een behaaglijk bestaan met zo weinig mogelijk inspanning”. Hedendaagse voorbeelden noemen lijkt mij overbodig.
Wat is het toch met dat socialisme? Dat keer op keer exact dezelfde fouten gemaakt worden? En wat moet dan wel het antwoord zijn op de ‘aanvechtbaarheden’ in onze wereld? Voer voor een mooie zomerstudie, waar De Kadt een prominente rol in gaat krijgen.
RSS feed
RSS atom feed
Toen De Kadt schreef over ‘de socialisten’, bedoelde hij een specifieke groep mensen uit een specifiek tijdperk. Als Mosselman zich dan in de volgende alinea in een moeite door gaat afvragen ‘wat het toch is met dat socialisme’, rekent hij zich iets te snel rijk.
Want is dat staaltje social climbing van de socialisten uit de jaren ‘30 een direct gevolg van het beleden socialisme, of kun je het alleen deze individuen aanrekenen, die toevallig het socialisme zagen als een bruikbaar vehikel om hun doeleinden op een politiek correcte manier te bereiken?
Alle politici zijn individuen en het pure feit dat ze zich via een bepaalde beweging profileren, betekent nog niet dat ze robots zijn die door de grote oekazemachine zijn uitgespuugd, ze hebben allemaal hun eigen drijfveren, die mogelijk helemaal niet stroken met het gedachtegoed van hun partijgenoten. Nog even ten overvloede: Verdonk was ooit lid van de PSP, remember?
Het kernprobleem is dat we qua talenten en vermogens allemaal ongelijk zijn op deze aardkloot, maar toch allemaal te vreten en een redelijk leuk leven willen hebben.
Dit betekent dat de zwakkeren geholpen moeten worden. Of uitgebuit worden. Meer smaken zijn er niet.
In beide gevallen gaat het op den duur mis. In het 1e geval gaan de ‘helpers’ uiteindelijk morren (‘Fuck solidariteit! Fuck die profiteurs!’). In het 2e geval komen degenen die uitgebuit worden in opstand (‘Fuck de hoge heren! Fuck de graaiers!’).
Een flexibele mengvorm blijkt van de twee blijkt nog het beste te werken. Houdt de mensen het langst tevreden.
“Volgens deze lieden is er slechts één houding ten aanzien van het fascisme: men moet het als één, in alle opzichten negatief blok verwerpen. Wie dat weigert wordt van fascistische sympathieën beschuldigd, wordt beschouwd als een onbruikbare aarzelaar, onbetrouwbaar als bondgenoot in een strijd waarbij het om dood of leven gaat, of erger nog, als een verrader die achterdeurtjes opent voor de fascistissche vijand en die de goede anti-fascistische strijdgeest verzwakt.”
‘Met de kennis van nu’ hadden “deze lieden” natuurlijk groot gelijk. Het verbaast me dat Mosselman dat kleine detail gemist heeft.
Tsja, Rob, en de fascistenbestrijding door ‘die lieden’ in de jaren dertig is dan ook een spetterend succes gebleken, he?
Als Mosselman de socialisten uit de jaren 30 klakkeloos vergelijkt met ‘de linkse kerk’ van nu, mag ik dat dan ook doen met het fascisme uit de jaren 30 en de PVV van nu?
Oh nee, dat heet een Godwin tegenwoordig en dat is wat mij betreft een schaamlap om niet te hoeven leren van fouten uit het verleden. Omgekeerd godwinnen (Wilders: het is hier Noord-Korea!) mag natuurlijk wel van geengageerd rechts (!)
Natuurlijk valt er hier te leren dat je ongewenst populistisch gedrag alleen te bestrijden is door iets te doen aan de bron van de problemen, maar ook dat de populistische leiders een verantwoordelijkheid te dragen hebben en moeten weten wanneer ze moeten stoppen met het naar de mond praten van het electoraat.
@LodewijkB: Nog een Godwin, à la Churchill:
De nieuwe ‘linkse kerk’ zal de ‘anti-linkse kerk’ zijn.
@De J Aap
Ja, we leven in de omgekeerde jaren zeventig: ipv links is nu rechts geëngageerd, gelooft in maakbaarheid van samenleving en is compromisloos en radicaal.
Allemaal begrijpelijk maar het leidt de aandacht wel af van de echte grote problemen: economische crisis, klimaatproblemen & peakoil
@LodewijkB: de hardwerkende burger maakt zich terecht zorgen. Maar de slinger van de pendule lijkt doorgeslagen van globalisme naar isolationisme.
De crises vragen om een samenhangende aanpak op wereldschaal. Daarmee maak je jezelf nu impopulair.
In de VS gelooft men momenteel bijvoorbeeld in stimulering van de economie door de overheid. Europa kiest op instigatie van Duitsland voor forse bezuinigingen ter bestrijding van een mogelijke hyperinflatie, die tot grote ellende zou kunnen leiden, zoals de geschiedenis ons leert.
Of pakken we het integratie-vraagstuk eerst aan?
Ja, Ilja, dat is een spetterend succes gebleken. De NSB heeft nooit veel kunnen doen. Dat daarna het Duitse leger op bezoek kwam, was met een houding van begrip t.o.v. de NSB niet voorkomen.
De mensen die toen sterk anti-NSB waren, blijken toch meer dan groot gelijk te hebben gehad, of vergis ik me nou?
Goh,
het waren net mensen, daar in het begin van de 20′e eeuw.
‘Zij die het communisme als één, in alle opzichten negatief blok verwierpen hadden met de kennis van nu toen ook groot gelijk.’
Aan dit soort anachronismen moet men niet teveel waarde hechten, andere tijd, andere situatie en een ander verleden,
en ze vervuilen de huidige discussies met zinloze sentimenten die een heldere kijk op wat er NU gebeurt versluieren.
Geloof je niet dat er van de geschiedenis te leren valt, vander F?
@Rob (nr. 9) Ja, je vergist je. Het is een (nogal zelfingenomen) misverstand dat de NSB in Nederland ‘nooit veel heeft kunnen doen’. Vooral in het midden van de jaren dertig kende de NSB een sterke ledengroei, met name binnen de middenklassen; reden voor de regering om het NSB-lidmaatschap voor ambtenaren te verbieden (1933). De dreiging die gevoeld werd was niet zozeer ideologisch, maar vooral electoraal: de NSB dreigde het inmiddels gevestigde zuilenstelsel op te blazen of tenminste behoorlijk te beschadigen. Als je je beseft hoezeer Nederland opgesloten was in de verzuiling snap je ook pas hoe succesvol de NSB in feite was.
Vergeet niet dat in deze tijd de meest standpunten van de NSB nog relatief gematigd waren – eerder richting een soort Italiaans corporatisme dan de rassenscherpslijperij van de NSDAP. Dat veranderde later pas: de partij werd gaandeweg radicaler en ook antisemitischer. Maar in die vroege jaren was de NSB voor de meeste conservatieve Nederlanders bijvoorbeeld een redelijker optie dan de SDAP of (al helemaal) de CPH.
En, gewoon voor de goede orde, WAARIN hebben degenen waar De Kadt zich tegen richtte groot gelijk gekregen? Isoleringspogingen hebben duidelijk niet geholpen, de NSB heeft een groot aantal Nederlanders aan zijn kant gekregen in de oorlogsjaren en ook in het buitenland zijn dergelijke bewegingen behoorlijk succesvol geweest. Het enige concrete gevolg is een steeds verdergaande radicalisering geweest van een beweging die zich in alle opzichten afgewezen voelde door het establishment, hoewel ze aanvankelijk met legale middelen wilde werken. Toen de Duitsers uiteindelijk binnenvielen, troffen ze een beweging aan die hen ijverig assisteerde bij hun plannen. Niet iets om heel trots op te zijn.