Enthousiaste futurologen voorspellen dat het spoedig gedaan is met onze laatste restjes nonchalance en gehoorzaamheid. En dat wij, de burgers, in de nabije toekomst met z’n allen inspraak gaan eisen bij talloze beslissingen, niet in de laatste plaats als het over ons eigen belastinggeld gaat. Laatste hoorde ik een ambitieuze CDA-wethouder zelfs de loftrompet steken over het boek Society 3.0 van Ronald van den Hoff waarin een lappendeken van nieuwe (veelal digitale) gemeenschappen wordt geschetst, die dermate harmonieus en efficiënt met elkaar samenwerken, dat het voorgoed gedaan zal zijn met allerlei typen ongein, overproductie en particuliere overheidshobby’s die, als puntje bij paaltje komt, onvoldoende draagvlak hebben. En die vervolgens – in die ideale netwerktoekomst – dan ook weldra met opdrogende middelen te maken zullen krijgen. Anders gezegd: niemand wil er meer voor dokken.
Of ik reikhalzend uitkijk naar zulke vloeiende en directe vormen van democratie is één vraag, een andere luidt: zal ik in die gedroomde netwerktoekomst nog geld willen afstaan aan de Publieke Omroep, meer in het bijzonder aan de audiovisuele marteling die Wie is de Mol? heet? Wanneer ik af en toe een flard van dit programma meepik, en opnieuw de overtuiging postvat dat ik in het genre ‘Stupide Spelshows’ naar de ultieme recordhouder zit te kijken, houd ik mezelf voor dat ik in die vloeibare democratie een keihard ‘Nee!’ zou laten klinken. En eventueel, bij onvoldoende medestanders, bereid zou zijn mezelf tot activist om te scholen en virale campagnes op poten te zetten teneinde de laatste, nadruppelende subsidielijnen naar dit debielenprogramma tóch zo snel mogelijk door te knippen.
Hersenverwekende ervaring
Voorlopig zitten we nog niet in Society 3.0. En moet je dus, als machteloze burger, op de één of andere manier zien om te gaan met het deerniswekkende gegeven dat ergens in de buik van een ministerie een deel van jouw zuurverdiende centjes door gesluisd wordt naar een omroep, genaamd AVRO. Een omroep die jouw centjes vervolgens alloceert richting een groep halfzwakzinnige semi-BN’ers, die er, achtervolgd door camera’s, een x-aantal maanden van gaan rondspringen in allerlei verre landen die voldoende palmbomen, geisers of ander schilderachtigs in petto hebben om de Nederlandse huiskamers, mochten ze in slaap vallen bij een voormalig wethouder met een waterpistool of een beginnende tv-presentatrice in een juten zak, tóch nog op wat mooie plaatjes te trakteren. Want behalve dat Wie is de Mol? in alle opzichten een hersenverwekende ervaring is, lijkt men namelijk – waar? ergens! – besloten te hebben dat de jonge soapies, DJ’s, ééndagsmodellen en voorbijfladderende musicalsterretjes niets mag overkomen en in de beste boter gaar gebakken dienen te worden. En dus zie je ze hijgend, gillend en zwetend – en niet gehinderd door enige krapte in het budget – door leuke badplaatsjes rennen, in sprankelende zwembaden plonzen en tegen pittoreske bergen op klauteren. Als het maar ansichtkaartkwaliteit heeft, er bewegende jongens en meisjes met celebrityhormonen in de kadrering te zien zijn en het spel helemaal nergens over gaat. Kosten? Een x-aantal tonnen cq. miljoenen.
Verdorven logica
Volgens de verdorven logica van de Publieke Omroep is het volledig terecht dat ik mijn centjes viaviaviavia bij het AVRO-loket aflever, omdat Wie is de Mol? een goed bekeken programma is dat een fiks ‘marktaandeel’ scoort voor het publieke net waarop het wordt uitgezonden. “Nederland geníet ervan,” zal hun alibi luiden. Of: “Wees nou eens een beetje vrolijk, Hans: een kwijlende en rood aangelopen Frits Huffnagel met een waterpistool in een westerndorp is toch, als je eerlijk bent, best geinig? Waarom heb je zo’n drang om leuke feestjes te verstoren? Láát ons!” Alles goed en aardig, zou ik zeggen. Feest maar raak! Maar dan wel – sorry – bij de commerciëlen, waar het inderdaad om kijkcijfers gaat. Om de marktaandelen. Om de poen.
Belasting betaal ik voor zaken die anders slecht of helemaal niet gedaan zouden worden, zoals het bouwen van scholen, het onderhouden van treinwissels en het brengen van uitgediept nieuws, liefst begeleid door een ervaren correspondent die, wegens jarenlange ervaring, de context van een incident of belangwekkende ontwikkeling aan mij kan uitleggen. En daarbij komt: hoe geloofwaardig is een overheid nog die jonge sterretjes inclusief camera- en geluidsmensen in milieuvervuilende kerosinekastelen over de wereld uitstrooit en mij, in één adem door, aanmoedigt toch vooral de fiets te nemen, gezond te eten en een zo hoog mogelijk diploma te halen? Als er één boodschap uit Wie is de Mol? te destilleren valt, is het wel dat je als ‘jongmensch’ een diploma kunt missen als kiespijn en het belangrijker is dat je haar goed zit en je tijdig de juiste zonnebril opzet. Alsof het ruim voldoende is de herseninhoud van Marja van Bijsterveldt te bezitten, terwijl het niveau Einstein om de hoek ligt.
Vijf blondines
Natuurlijk hoor ik iedereen al sputteren dat deze wekelijkse AVRO-shit maar ‘een spelletje’ is. En dat je er toch zeker ‘wel om kunt lachen’? Dames en heren, ik ben bang dat ik me helemaal ziek lach zolang ex-politicus Frits Huffnagel – ooit omstreden opdrachtgever van een tonnen kostend gemeentelogo – breed grijnzend en met licht ontluikende pens tussen vijf blondines in de schroeihitte, armen over elkaar, naar een nieuwe opdracht van presentator Art Rooijakkers luistert. Maar, ik geef toe, het is een lach met een zwart randje. Wat ik zie is niet alleen dom gedraaf in een hopeloos tv-format, puur effectbejag op een publieke zender, maar ook een blauwe enveloppen spuwende overheid die zijn rug toekeert naar de belastingbetaler en zich met huid en haar overlevert aan de narcistische beleveniswereld van karakterloze soap-, kwis- en musicalsterretjes.
Waar is het buisje Prozac?
Hans van Willigenburg is schrijver, journalist en schrijfcoach. Hij dankt zijn dochter voor de wrange kennismaking met de AVRO’s Wie is de Mol?; zij op haar beurt vindt haar vader een nodeloos chagrijnige brombeer.
11 reacties op “Publieke Prozac-tv”
Sorry, het reactieformulier is momenteel gesloten.
Ik zou hier een bericht typen over hoe spannend ik Wie is de Mol vind en dat het me niet uitmaakt of de bn’ers semi zijn, en dat het momenteel het enige TV programa is waar ik de TV voor aan zou zetten als ik er een zou hebben.
Maar je hebt gelijk; kan prima bij de commercielen, net als types als Paul de Leeuw en die blonde van die boeren. Wat dat betreft kan er wel een net weg.
@1
Jammer dat je niet enthousiasmerend over ‘Wie is de Mol?’ schrijft. Ik ben razend nieuwsgierig hoe je over zo’n vergezochte drol iets positiefs kunt melden.
Ik houd me (nog steeds) aanbevolen…
Entertainment is leuk of stom, daar hoeven we toch geen pseudo-filosofische polemiek over op te zetten? Uit je stuk begrijp ik dat de kosten en het nihilisme jouw belangrijkste bezwaren zijn. Ik denk dat er niets mis is met duur nihilisme, maar ik ben het met je eens dat de belastingbetaler daar niet voor hoeft op te draaien. Aan de andere kant krijg ik soms het idee dat de gemiddelde belastingbetaler liever kijkt naar “Muziekfeest op het Plein” en “Nick tegen Simon” dan naar een documentaire over de poezen van Jan Wolkers.
Je schrijft: “een blauwe enveloppen spuwende overheid die zijn rug toekeert naar de belastingbetaler en zich met huid en haar overlevert aan de narcistische beleveniswereld van karakterloze soap-, kwis- en musicalsterretjes.”
Dat is nou precies waar “de belastingbetaler” graag naar lijkt te kijken. Hoezo de rug toe keren?
Uit je stuk wordt niet echt duidelijk wat jíj dan graag op de publieken zou zien, en waarom de Wie is de Mol kijkers die hun neus ophalen voor zulke programma’s daar toch hun belastinggeld aan moeten besteden, terwijl hun programma naar de commercielen zou moeten.
@Joris
Het is heel eenvoudig. Naar entertainment zal altijd vraag zijn en dus zullen er altijd artiesten, bedrijven en instellingen zijn die, gedreven door een gezond winstbejag, aan die vraag proberen te voldoen.
De PO is er voor andere programmacategorieën, die anders ernstig in de verdrukking komen. Nieuws en cultuur voorop.
Het is van de gekke – en dat zit nog niet eens in het verhaal! – dat de AVRO officieel voor een cultureel aangeklede ‘positionering’ heeft gekozen binnen het publieke bestel. Prima!
Maar dat maakt de wezenloze inhoud van ‘Wie is de Mol?’ alleen nog maar raadselachtiger en ondraaglijker.
Aan welke ‘cultuur’ levert dat format een bijdrage?
Waarom moet er volgens jou belastinggeld uitgegeven worden aan zaken waar geen vraag naar is? Beter besteed je het geld aan zaken waar wel vraag naar is, maar waar de commercielen een potje van maken.
@5
Ik begrijp dat jij als ‘marktfundamentalist’ gelooft dat vraag en aanbod elkaar vanzelf naderen en de hemel op aarde – zonder verstorende overheid – dan morgen gelijk kan beginnen. (Heb je de PO, als instituut, ook niet meer nodig…)
Maar goed, die discussie heb ik al (te) vaak gevoerd op #DeJaap.
Ja, ik geloof in waarden die niet-economisch van aard zijn. En dat de PO die waarden dient te verdedigen tegenover de markt.
Denk aan de VPRO.
Hoewel er genoeg mensen zijn, die volhouden dat een omroep als de VPRO met gemak zou overleven in een vrije markt omgeving.
Zelf ben ik daar niet zeker van.
Vandaar…
Ik ben allerminst een marktfundamentalist. Ik geloof ook in waarden die niet-economisch van aard zijn. Sterker nog; ik heb niet zoveel op met financieel-economsiche waarden. Ik ben er zeker van dat bepaalde programma’s zoals bijvoorbeeld de keuringsdienst, tegenlicht, actualiteiten, bij de PO beter gedijen dan bij de comercielen. Maar we hoeven toch ook niet naar het andere uiterste af te glijden? Waar de staat voor ons gaat bepalen dat cultuur goed voor ons en welke programma’s we kijken? Dat de PO alléén maar niche-programma’s maakt? Ik zie niet in wat er mis mee is dat PO voor elk wat wils produceert, en niet alleen voor de snobistische cultuurminnaar.
Daarnaast; ik ken de cijfers niet, maar ik kan me voorstellen dat Boer zoekt vrouw, wie is de mol, voetbal en het tros muziekfeest het grootste deel van de STER inkomsten binnenbrengen. Met dat geld kan mooi een niche documentaire geproduceerd worden over de poezen van Jan Wolkers (of wat voor programma je dan ook zou willen zien dat niemand anders wilt zien).
@7
Je begrijpt het niet. De PO maakt bijna ALLEEN maar commerciële programma’s; in 90% of 95% van de gevallen is het ‘marktaandeel’ leidend. De rest wordt er als schaamlap omheen gedrapeerd, ‘s ochtends vroeg of aan de illustere ‘randen van de nacht’. Of op een weggestopt digitaal kanaal…
De PO = maw een commerciële omroep, gefinancierd door Den Haag.
Dat jij vervolgens durft te beweren dat als één of twee zenders reclamevrij zijn en niet-commercieel programmeren de staat ‘bepaalt’ waar we naar moeten kijken, is een groteske gotspe.
Het zou niet betekenen dat ‘de staat bepaalt’ (er blijf genoeg ongein op genoeg zenders over – maak je geen zorgen), maar dat er een keuze is.
Die is er nu niet, of onvoldoende.
De PO bedient zich van dezelfde taal, dezelfde logica en dezelfde succesindicatoren als de commerciëlen.
Het is om te huilen.
De PO zou een serum moeten zijn tegen
@7
De staat ‘bepaalt’? Dat is een gotspe…
Als één of twee zenders reclamevrij zijn en niet-commercieel programmeren is het niet de staat die ‘bepaalt’, maar de kijker die – eindelijk – een kéuze heeft!
Nu kunnen we kiezen tussen het hijgerige opportunisme van de commerciëlen en dat van de PO.
Er is dus geen keuze.
Jij wilt geen vrijheid. Jij wilt de kijker voorgoed opsluiten in het gelijk van de kijkcijfers/marktaandelen.
**aan ijzeren spijlen rukt**
Nee. JIJ begrijpt MIJ niet. Ik zeg ook niet dat het huidige bestel perfect is. Mar ik zeg al helemaal niet dat ik “de kijker voorgoed [wil] opsluiten in het gelijk van de kijkcijfers/marktaandelen.” Waarom accepteer je geen tussenweg? De PO kan die kijkcijfers en marktaandelen via de STER op het ene net toch gebruiken om op het andere net niet-commercieel te programmeren?
Dat dat *nu* niet gebeurt ben ik met je eens, en dat dat debiel is ben ik ook met je eens.
ach… ik geef het toe. Ik wring me gewoon in allerlei neoliberale bochten om komende donderdag weer gewoon Wie is de Mol te kunnen kijken. Niets beters dan met een zak chips op de bank te kijken hoe Frits Hoefnagel kirrend van genot zijn tweede vrijstelling bemachtigt. En het vrouwtje van het jeugdjournaal is de mol. En dat allemaal ten koste van jouw favoriete cultuurprogramma’s.
@10
Welterusten, Joris.
Ben jij misschien de mol?…;-)