Afgelopen zaterdag was ik bij de eerste brainstorm van de nieuw op te richten Partij2030. De eerste aanzet daarvoor was op 23 januari gegeven in NRC Next. Initiatiefnemer Joop Hazenberg schreef toen de zin: “Nederland heeft geen strategische blik en raakt zijn weerbaarheid kwijt. Daarom wil ik Partij2030 oprichten, om ons land met een radicaal hervormingsprogramma klaar te stomen voor de toekomst.” Ondanks de chaos op het spoor was zo’n 35 man naar een kleine ruimte in de Beurs van Berlage in Amsterdam gekomen om aan zijn oproep gehoor te geven. De initiatiefnemers zelf streven er in ieder geval naar om in de zomer een organisatie op poten te hebben die in 2015 zo’n 1 miljoen stemmen moet gaan halen.
Revolutie
“We moeten een revolutie maken voordat die uitbreekt”, zei Hans van Mierlo in 1968. De revolutie zal vermoedelijk niet zijn begonnen op 4 februari in Amsterdam. De bijeenkomst was niet bepaald de Eed op de Kaatsbaan, de gebeurtenis die geldt als het startpunt van de Franse revolutie.
Wel was het de samenkomst van een groep enigszins machteloze hogeropgeleiden die zich met name zorgen maakten om hun eigen belangen. Vrijwel alle aanwezigen kwam uit de Randstad. Bij de afgelopen verkiezingen had veruit het grootste deel op D66, Groenlinks en de PvdA gestemd. Op één mbo’er na was iedereen hoogopgeleid, en allochtonen waren er niet. Niet erg natuurlijk, maar wel als je niet in staat bent ook de beperkingen van dat perspectief in te zien. Dat lukte echter niet zo.
Common sense
Tijdens de bijeenkomst kreeg niemand er zijn vinger achter waarom het toch zo slecht gaat met alle gewenste hervormingen, de Europese eenwording, de langetermijnvisies voor de toekomst. Met alles eigenlijk. “Alles wat hier gezegd wordt, dat is toch gewoon common sense”, riep een vrouw op een zeker moment vertwijfeld uit. De woorden zoemden vervolgens als buzzword rond door alle andere bijdragen. Ook veelgehoord: “De mensen zijn bang, en er moet een visie komen om ze te vertellen wat in hun belang is.”
Voor hoogopgeleide blanke Randstedelingen is de vlucht naar voren misschien common sense. Nauwelijks in staat zich te verplaatsen in een SP- of PVV-stemmer reduceren zij die kiezers tot boze, bange burgers die het allemaal niet begrijpen. Met zo’n grondhouding zal het nog een flinke dobber worden om die miljoen stemmers te verleiden.
Vorig voorjaar publiceerde de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) een advies over de toenemende kloof tussen hoog- en laagopgeleiden in Nederland. Uit een onderzoek van TNS NIPO, uitgevoerd in opdracht van de RMO, blijkt dat maar liefst 59 procent van de ondervraagden aangeeft dat mensen van verschillende opleidingsniveaus steeds minder contact met elkaar hebben. Bijna 80 procent van de lager opgeleiden vindt dat de mening van hoog opgeleiden teveel doorklinkt in de politiek, tegenover slechts 46 procent van de hogeropgeleiden.
Vorige maand gaf het kabinet haar officiële reactie. Terechte zorgen, conclusies en aanbevelingen over de wijder wordende kloof die Nederland verdeelt werden vooral weggeschreven.
Reactionairen
Al jaren horen we regelmatig berichten over de groter wordende verschillen in levenskansen en geluk tussen hoger- en lager opgeleiden. Somber stemmende berichten over verschillen in sociale mobiliteit, gezondheid en welzijn. De kloof strekt echter verder dan sociaaleconomische factoren alléén. De verschillen zijn ook cultureel: de manier waarop iemand naar de wereld kijkt hangt samen met het toekomstperspectief. Voor laagopgeleiden zijn die aanzienlijk minder rooskleurig dan voor mensen die aan een hogeschool of universiteit hebben gestudeerd. Nederland segregeert.
Partij2030 is één van de manifestaties van die segregatie. Tegenover elkaar staan steeds vaker politieke reactionairen, of ze nu tot de elite of ‘het volk’ behoren. Over en weer groeien de frustraties. Toen werd gevraagd wie er nog geloofde in het huidige systeem en de huidige politieke partijen, stak de helft van de aanwezigen een hand op. Als het systeem zo evident de belangen van de vooruitgang dwarsboomt, dan moet er iets mis zijn, leek de conclusie. Ik vraag me af wat Marx ervan gemaakt zou hebben. Mensen die de vruchten van het mondiale kapitalisme en de globalisering die daarmee samengaat plukken, maar die het blijkbaar nog niet snel genoeg gaat met het afschaffen van vaste contracten en het de-collectiviseren van de verzorgingsstaat.
Nieuw geloof
De grotere vraag is wat dit alles betekent voor Nederland. Samen een natiestaat vormen vereist op zijn minst een gemeenschappelijk geloof. Iets wat de verschillen in klasse overstijgt en mensen ertoe beweegt zich samen in te zetten voor een groter ideaal. Is dat er nog, een geloof in iets dat het persoonlijke overstijgt en ons bindt aan anderen die niet zo zijn als wijzelf?
“We moeten een revolutie maken voordat die uitbreekt”, zei Van Mierlo. De Franse revolutie luidde de komst van Napoleon en de opkomst van de moderne natiestaat in. Zonder nieuw geloof zal een volgende revolutie de natiestaat weer vernietigen.
16 reacties op “Thijs tikt: Partij2030 en de revolutie van de welgestelden”
Sorry, het reactieformulier is momenteel gesloten.
een groep enigszins machteloze hogeropgeleiden die zich met name zorgen maakten om hun eigen belangen
Iedereen maakt zich met name zorgen om zijn eigen belangen, alleen de linkse Gutmensch voelt zichzelf dermate intelligent en verheven dat hij zich vooral zorgen moet maken om andermans belangen. Maar de stuitende hypocrisie van dat zelfbedrog kennen we allemaal inmiddels goed genoeg.
@Michel: Paternalisme en het weten wat goed is voor de werknemer is een rechtse gedachte. Maar met een links-rechts tegenstelling komen we in dit land nergens. Hervormers hebben we nodig, of ze nu hoog of laagopgeleid zijn. Geletterd of ongeletterd.
Daarnaast een krachtig Europa. Wat ons speldeprikje op de kaart heeft verbinding nodig met een groter en krachtiger geheel.
@2 Nee, Gertjan, dat zie je helemaal fout, rechts is van de bottom-up (individuele vrijheden en dito verantwoordelijkheden) en links is van de top-down (collectieve voorzieningen en staatsbemoeienis van de wieg tot het graf). Geen grotere paternalist dan een links politicus.
@3
Dus die mogen zich nooit buigen over hervormingen?
@3 rechts is net zo bottom up als mijn uitwerpselen. Rechts = ieder voor zich. Resultante: een enkeling heeft het goed, de rest leeft in dierlijke armoede.
Sommige dingen kun je veel betere collectief regelen.
Vergelijk maar met de VS, waar het neoliberalisme extreem is doorgeschoten.
Daar leeft ni 1 op de 3 inwoners onder het bestaans minimum
Vergelijk ook eens de ziektekosten verzekering
Het gemiddelde opleidings niveau
@3 Ik begrijp je vraag niet.
@5 Het leven = ieder voor zich. Je houdt jezelf voor de gek als je denkt dat het anders is, maar aangezien jouw uitwerpselen kennelijk omhoog gaan heb je wel grotere problemen dan deze zelfoverschatting.
@7 Blij te zien dat ik met een uiterst gevat persoon van doen heb. Ik schater zo hard dat mijn behang ervan beslaat. Je bent een komiek!
Genoeg ad hominems, je praat lauwwarme bagger. Mensen zijn roedel- of groepsdieren en zijn hierdoor extreem sociaal. Te sociaal, want eigen groep gaat voor alles. Nochthans is het individu altijd ondergeschikt aan de groep. Natuur noemen ze dat.
Keertje Attenboroughs aflevering over de mens kijken. Heel leerzaam.
@8
eigen groep gaat voor alles
Gelukkig ben je het dus met me eens en hebben we nu alleen nog maar een potentieel meningsverschil over de grootte van de groep. Geloof me, als het erop aan komt is die een stuk kleiner dan je kennelijk van jezelf denkt. Tot die tijd kun je het veroorloven om te denken dat-ie heel groot is, en kan je lekker voor alle piepeltjes in jouw groep gaan zorgen. Maar wel op kosten van een ander natuurlijk, er zijn grenzen.
@9 Alsof de mens niet in staat zou zijn zijn natuur te overstijgen. Dan zouden we nog in stammenstrijd in Afrika zijn gewikkeld. Afijn, ik geloof niet dat ik nog veel zin heb om te discussiëren met iemand die woorden als ‘kennelijk’ en ‘veroorloven’ gebruikt om zijn mening kracht bij te zetten. Je insinueert allerlei zaken die met geen godsmogelijkheid uit mijn reacties zijn te destilleren. Daarbij ga je geheel voorbij aan enkele zeer bepalende zinsnedes, die je kennelijk (har-har-har) te verwarrend vindt. Of wellicht omdat ze niet passen bij het beeld dat je van mij probeert te scheppen om mijn argumenten te discrediteren. Dermate doorzichtige foul play doet vermoeden dat je de verstandelijke vermogens ontbeert om op een redelijke wijze in debat te gaan.
Alsof de mens niet in staat zou zijn zijn natuur te overstijgen
*fluister* … en ziehier de zelfoverschattende linksmens in zijn natuurlijke habitat. verwikkeld in een oeverloze discussie, overtuigd van zijn eigen gelijk en vervuld van het waanbeeld dat hij groter is dan de natuur, ondertussen onwelgevallige meningen buitensluitend met een of andere flutredenering waar hij alleen zelf genoegen mee neemt, daarbij argumenten geheel achterwege latend… */fluister*
Hou nou maar op met je flauwekul, je kunt niet eerst Attenborough te hulp roepen en dan doodleuk beweren dat we de natuur moeten overstijgen.
Erik, ik vrees dat Michel gelijk heeft en dat “de mens” meegaat met de groep totdat zijn eigenbelang in het geding is. Een pregnant voorbeeld vind ik nog steeds Wim Kok.
Ik vrees dat Michel geen hout begrijpt van de natuur of de mens. Het leven is een keten waarin ‘ieder voor zich’ niet eens theoretisch mogelijk is. En al is het geen fijne gedachte, we komen allemaal uiteindelijk uit 1 en dezelfde cel voort. Er zit heel wat linksmensch in je kleine teen, Michel. Wim Kok is overigens een pregnant voorbeeld van hypocrisie.
Beste Thijs,
Ik zat zaterdag links, op de derde rij. En vanaf daar kreeg ik totaal niet hetzelfde beeld als jij:
Wel was het de samenkomst van een groep enigszins machteloze hogeropgeleiden die zich met name zorgen maakten om hun eigen belangen.”‘
Ja hoor Bjorno, jij snapt het.
http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Nederland/330050/Ambtenaren-Amsterdam-hielpen-zichzelf-aan-koophuizen.htm
@Michel. Het wezenlijke van de mens en van de natuur reduceren tot ‘ieder voor zich’, hoe falikant kan je onzin zijn? Dergelijk hyperindividualisme bestaat niet. Zelfs de woorden die in je hoofd deze gedachten vormen, zijn niet van jou, net zoals je voor ongeveer iedere handeling, hoe egoistisch ook, aangewezen bent op talloze anderen. Al is het maar het drinken van een kop koffie. Hetzelfde geldt voor al die andere ‘egoïsten’. De natuur hangt van onderlinge afhankelijkheid aan elkaar, om over cultuur maar helemaal te zwijgen. Samenwerking en collectivisme kennen daarbij een net zo fundamentele plaats als strijd en egocentrisme. Als je voor rucksichtlos egoisme bent, kom daar dan gewoon voor uit zonder de hele natuur, de gehele geschiedenis en alle culturen voor je karretje te willen spannen. Doet een beetje denken aan de man die zijn vrouw slaat en maar stug blijft volharden dat dat normaal is, omdat dat is hoe alle mannetjesdieren zich zogenaamd gedragen.