DeJaap » Wetenschap

Mans met Wapens: Curtiss-Wright C-46 Commando

Michiel Mans — Sat, 04 Feb 2012 18:00:37 +0000

Sommigen die naar Ice Pilots kijken op Discovery Channel zagen de Curtiss-Wright C-46 Commando daar voor het eerst. In tegenstelling tot die onvermijdelijke C-47 Dakota, waar de Ice Pilots van Buffalo Airways in Canada eveneens mee vliegen. Wat de C-47 doet, doet een C-46 ook. En meer. De C-46 is sneller, heeft bijna twee keer de vrachtcapaciteit van een C-47 en kan als het moet op vrijwel dezelfde paar meter grasbaan starten en landen. Toch is de Dakota beroemd geworden en de Commando vrijwel vergeten. Behalve door hen die er mee vlogen of vliegen.

zeldzame C-46E, met Waco-glider (foto: US Air Force)

Wereldwijd zijn er nog ongeveer tien C-46s (CW-20 voor Curtiss) in gebruik, met vijftien toestellen achter de hand in opslag. Van de Dakota buffelen er daarentegen nog 221, met 284 toestellen in opslag (cijfers van AeroTransport Data Bank). Afgezet tegen de productieaantallen (C-46 3187, C-47/DC-3 10.654) blijft de Dakota verhoudingsgewijs verreweg de meest gebruikte WOII-veteraan. Misschien heeft het te maken met iets wat generaal Dwight D. Eisenhower ooit zei,

-four other pieces of equipment that most senior officers came to regard as among the most vital to our success in Africa and Europe were the bulldozer, the jeep, the 2½-ton truck, and the C-47 airplane. Curiously, none of these is designed for combat.

Eisenhower heeft het dus niet over de oorlog tegen Japan. Dáár bleek de C-46 soms onmisbaar. Om bijvoorbeeld C-47s die het niet trokken te vervangen. Waar het ook al geen erkenning voor kreeg. Althans, afgaande op een opmerking van generaal Chiang Kai-Shek,

Give me fifty DC-3′s and the Japanese can have the Burma Road.

(foto: www.icepilots.com)

Om over de Hump te vliegen, het Himalaya gebergte dat met name een obstakel vormde bij de bevoorrading van de Chinese strijdkrachten, was de C-46 een tijd lang het enige tweemotorige transporttoestel dat hoog genoeg kon vliegen om de Hump enigszins veilig te nemen. Een moeilijke vlucht met onderweg bergpieken tot 16.000 ft (4900 meter). Bedenk hierbij dat ‘veilig’ in de praktijk een acceptabel verliescijfer inhield. Zwaar overbeladen vliegen was daarbij eerder regel dan uitzondering.

(foto: www.icepilots.com)

Pas in 1945 werd de Commando in flinke aantallen ingezet in Europa, waar het verliescijfer aan C-46s tijdens de grootste luchtlanding ooit -Operation Varsity (24 maart 1945)- het toestel ietwat onterecht een slechte naam gaf. Na de oorlog waren het lagere brandstofverbruik en simpelere onderhoud van de Dakota de voornaamste redenen waarom deze Douglas ‘a collection of parts flying in loose formation’ het meest populair werd -en bleef. Toch gaat onderstaande anekdote voor beide toestellen op.

Vraag van passagier: “Is it safe to fly on an airplane this old?” Antwoord van de co-pilot: “How do you think it got to be this old?”

Curtiss-Wright C-46 Commando (eerste C-46 vlucht 1940)
Bemanning: 4. Capaciteit: 50 passagiers of vracht tot -normaal- 5500 kilo. Lengte: 23,27 meter. Spanwijdte: 32,92 meter. Vleugeloppervlak: 126,35 meter². Gewicht: leeg 13.400 kilo, maximum -normaal- 22.000 kilo. Motoren: meeste versies -twee Pratt&Whitney R-2800 Double Wasp 18 cilinders van 2000 pk. Maximum snelheid: 433 km/u. Kruissnelheid: 278-365 km/u. Plafond: 27.600 ft (8410 meter). Vliegbereik: 4750 kilometer, met maximum lading 1432 kilometer.

Douglas C-47 (eerste C-47 vlucht 1938)
Bemanning: 3. Capaciteit: 28 passagiers of vracht tot -normaal- 3300 kilo. Lengte: 19,64 meter. Spanwijdte: 28,96 meter. Vleugeloppervlak: 96,69 meter². Gewicht: leeg 8200 kilo, maximum -normaal- 11.800 kilo. Motoren: meeste versies – twee Pratt&Whitney R-1830 Twin Wasp 14 cilinders van 1200 pk. Maximum snelheid: 370 km/u. Kruissnelheid: 250-330 km/u. Plafond: 23.000 ft (7000 meter). Vliegbereik: 2575 kilometer.

Confederate Air Force C-46 ‘China Doll’

Boliviaanse C-46F

(www.michaelprophet.com heeft talloze fraaie foto’s van (oorlogs)veteranen die (tot voor kort) blijven vliegen)

Michiel Mans met Wapens: Puckle’s Defense Gun

Michiel Mans — Sat, 28 Jan 2012 14:00:37 +0000

(foto: www.twcenter.net)

Vraag: hoe maak je van Ottomaanse Turken goede christenen? Antwoord: je beschiet ze met vierkante kogels. Wel uit James Puckle’s in 1718 gepatenteerde revolver-machinemusket. James Puckle (1667–1724) was een schrijver, advocaat en uitvinder in Londen. Over zijn schrijfcarrière wordt nauwelijks nog gerept, maar zijn mechanische machinemusket is niet vergeten. Iets wat men overigens in zijn tijd wel deed. Hoewel er naast de proefexemplaren een paar zijn gemaakt, werd het wapen nooit door de strijdkrachten van een Europees land aangeschaft. Ondanks dat Puckle’s ook ronde kogels verschoot. Om mee op christenen te schieten. Liefst om protestantse waarden te verdedigen.

Nu zijn de ballistische eigenschappen van vierkante kogels niet om over naar huis te schrijven, dus veel zorgen hoefden de Turken zich niet te maken. Geraakt worden door een loden ronde bal met een diameter van 32 mm is verder nauwelijks minder vervelend dan iets hoekigs van soortgelijk formaat. Puckle’s Defense Gun had met een maximum kaliber van 1,25 inch dan ook meer weg van een kanon dan een musket, waar .75 inch een gangbaar kaliber voor was rond 1718. Het patent rept ook van de mogelijkheid om explosieve granaten te verschieten, wat het wapen nog opmerkelijker maakt.

Replica gebouwd door ‘artisans anonymous’ – van www.littlegun.be, waar meer

Puckle ontwierp een revolvermechanisme waarvan de roterende cilinders elf of zes ronde kamers met een musketlading hadden. Hoewel het kaliber als 1,25 inch wordt omschreven, lijkt de elf-kamer cilinder van een kleiner kaliber te zijn op de patenttekening (hier groot). Naast de ‘rond’ verschietende cilinders was er een zeven-kamer ‘vierkante’ versie. Voor de Turk. Het patent rept van ladingen met twintig Turken-kogels. Gezien de zeven kamers, ging het vermoedelijk dan om twintig kleine kubuskogels per kamer. Het zware 1,25 inch kaliber lijkt hiermee alleen van toepassing op de ronde zes-kamer versie. Ook bedoeld om mee op christenen te schieten. Of de dikke zes-kamer versie dan alleen op katholieken moest worden gericht, is onbekend.

(foto: www.littlegun.be)

Puckle’s wapen op driepoot kon negen schoten per minuut verschieten. Weliswaar nu een slaapverwekkende vuursnelheid, maar in 1718 ongehoord. De gemiddelde musketschutter was blij met drie gerichte schoten per minuut. Met de zwengel op het revolvermechanisme lijnde je elke gevulde kamer op voor de loop om deze af te vuren met een repeterend vuursteenslot. Vervolgens laadde het bedieningsteam een verse cilinder en kon opnieuw gevuurd worden. De vuursnelheid betekende in de praktijk dat een Puckle-team van drie man -met een musket- theoretisch eveneens negen schoten per minuut kon afgeven. Dit realiseerde men zich kennelijk toen ook al. De complexiteit en benodigde precisie in de constructie van het wapen maakte productie daarnaast lastig. Puckle’s Defense Gun werd daarom geen succes. Wel blijft het een opvallend ontwerp met de nodige vroege toepassingen zoals een patroonmagazijn-revolvercilinder.

Over revolvercilinders gesproken. Zou de ontwerper van onderstaande door Puckle geïnspireerd zijn? (Gevonden als ‘What The Fuck Gun’)

Mini Puckle

Musket vuursnelheid

Van Wilders tot Widukind, van Karel de Grote tot Euro de Grote

Carel Brendel — Wed, 25 Jan 2012 14:00:20 +0000

Waar zijn onze universiteiten toch mee bezig? Die vraag kwam weer eens bij me op toen ik vanochtend in mijn favoriete ochtendblad las over een wetenschappelijk debat aan de Universiteit Utrecht. Daar discussiëren historici morgen onder het allitererende motto ‘From Widukind to Wilders’. Dat alles onder leiding van Mayke de Jong, hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis in Utrecht, en betrokken bij het onderzoeksproject Transnational Memories. Widukind was de legeraanvoerder van de Saksen, een Germaanse stam die zich verzette tegen de pogingen van de Franken om hun gebied in te lijven. Zij weigerden ook om hun heidense religie in te ruilen voor het christendom. ‘Franken gingen Wilders al in de 9de eeuw voor’, kopt de wetenschapsredactie van de Volkskrant naar aanleiding van het historische debat.

Eeuwenoude truc
‘Populisten als Geert Wilders gebruiken het verleden – de Gouden Eeuw, de Verlichting – graag om het eigen volk in een goed licht te plaatsen,” schrijft verslaggever Geertje Dekkers. “Heel herkenbaar, vinden vier Utrechtse historici van de vroege Middeleeuwen. In de negende eeuw al gaven Frankische schrijvers hun volk een roemruchte geschiedenis en schilderden ze hun tegenstanders af als onbetrouwbare barbaren met de verkeerde religie. Ruim een millennium later werkt de truc nog steeds.”

Over de demonisering anno 800 vertelt Dekkers als volgt: “Widukind (743-807) was een Saks. Een onbetrouwbare, onbeschaafde ongelovige. Als we tenminste de vroegmiddeleeuwse geschiedschrijvers moeten geloven. Maar die schrijvers waren allemaal christenen uit het Frankische rijk. Widukind, een ‘heiden’, was jarenlang de vijand van hun volk geweest.”

Anti-moslimagenda
Geschiedkundige paralellen trekken doe je zo: “Historici van nu weten weinig over Widukind en de Saksen. Het lijkt er op dat ze vóór de oorlog met de Franken geen duidelijk geheel vormden maar een los-vaste groep. Maar Frankische schrijvers schilderden hen af als één volk, één duidelijke tegenstander – zoals politici met een anti-moslimagenda tegenwoordig de wereld van de islam voorstellen als een monolithisch geheel, stellen de organisatoren van het debat.”

“Voor zichzelf schetsten de Franken een indrukwekkend verleden. Ze stamden af van de Trojanen, vertelden ze elkaar. En ze waren de opvolgers van christelijke Romeinen uit de late Oudheid. Het West-Romeinse rijk was een paar eeuwen eerder bezweken, maar de Franken voelden zich de culturele erfgenamen van de Romeinen. Het Frankische rijk was de opvolger van het Romeinse, zo was het idee.”

Identiek mechanisme
“De organisatoren van het debat stellen dat Wilders op een vergelijkbare manier een indrukwekkend verleden creëert met zijn verwijzingen naar bijvoorbeeld de Gouden Eeuw. Daarbij hoort een duidelijke historische vijand. Dat kunnen heidense Saksen zijn of moslims met een door-en-door-gewelddadige geschiedenis (zoals Wilders hen beschrijft); het mechanisme is hetzelfde.”

U leest het al, dat wordt morgen een objectief en onbevooroordeeld debat over de geschiedschrijving van Widukind tot Wilders. Zou daar ook aan de orde komen, dat niet alleen populisten als Wilders graag teruggrijpen op vroegere tijden? Neem de Gouden Eeuw, hoogtepunt van de door oud-premier Balkenende bejubelde VOC-mentaliteit. Volksschrijvers als Geert Mak en politici als Ed van Thijn herinneren ons er voortdurend aan hoe tolerant Nederland destijds zou zijn geweest voor immigranten en vervolgde vreemdelingen. In hun ogen was Amsterdam een multicultureel paradijs. Dat het met de tolerantie in de praktijk heel erg meeviel, en dat nieuwkomers zich keihard moesten aanpassen, laten ze altijd weg. Dit ‘politieke gebruik van het verleden’ zal, vrees ik, worden overgeslagen op het Utrechtse symposium.

Vereniger van Europa
Voor een ander schoolvoorbeeld van ‘politiek gebruik van het verleden’ moeten we bij Karel de Grote himself zijn. De stichter van het Frankische keizerrijk is namelijk omarmd als icoon van de Europese samenwerking. Scholen, straten en universiteiten zijn vernoemd naar de grote keizer, die resideerde in Aken en Nijmegen. De Internationale Karelsprijs wordt in de stad Aken jaarlijks uitgereikt aan personen of instellingen, die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor Europa. Prijswinnaars waren onder anderen Winston Churchill, Bill Clinton, koningin Beatrix, Václav Havel, Tony Blair, paus Johannes Paulus II en Angela Merkel. De opmerkelijkste laureaat in dit illustere rijtje was niet een persoon, maar een munteenheid. In 2002 huldigde Aken de euro.

Op de website van de Karelsprijs staan mooie woorden over een ‘vrijwillige aaneensluiting van de Europese volkeren’, en over ‘vrijheid, menselijkheid en vrede’. Op een pagina over Karel de Grote wordt hij als ‘de eerste vereniger van Europa’ bejubeld. De keizer haalde geleerden naar zijn hof, die volgens de bedenkers van de Karelsprijs ‘impulsen gaven aan het behoud van antiek cultuurgoed, de christelijke tradities en de bevordering van wetenschap en literatuur’. “Karels bijzondere streven gold het christelijke geloof, dat hij als een beslissend bindmiddel voor de eenheid van het rijk beschouwde.”

Eenzijdig politiek klimaat
We hebben het hier dus over dezelfde vorst en dezelfde geleerden, die volgens hoogleraar Mayke de Jong voortdurend en uit ideologische motieven Widukind en de Saksen demoniseerden; over een vorst dus die het christendom als ideologie gebruikte om de eenheid van zijn rijk te bevorderen. Waarom lezen we over dit politieke gebruik van de geschiedenis niets in de aankondiging van het debat? Komt dat door een eenzijdig politiek klimaat aan onze universiteiten, waar het GroenLinks-denken oververtegenwoordigd is? Zo lees ik dat debatorganisator Sven Meeder, deelraadslid voor GroenLinks in Amsterdam-West, zal spreken over ‘Wilders and the barbarians’.

Een dubieus voorbeeld voor de Europese eenwording trouwens, die Karel de Grote. De vereerde keizer voerde maar liefst vijftig oorlogen. Hij schrok er niet van terug om genocide te plegen op andere volkeren. Dat doet een beetje denken aan die andere grote voorvechter van Europese eenheid. Op de lagere school leerde ik nog dat de Saksen, die zich niet tot het christendom wilden bekeren, aan elkaar gebonden in de Elbe werden gesmeten. Nu begrijp ik dat dit gebeurde door het gestook van demoniserende geschiedschrijvers aan het hof van de grote pionier van het verenigde Europa. Zij zetten immers euroscepticus Widukind weg als ‘onbetrouwbare, onbeschaafde ongelovige’. Nog steeds worden de critici weggezet als barbaren met verkeerde ideeën. Het etiket is nu ‘bekrompen nationalisten’. Het is een mooi onderwerp voor een volgend debat. Van Karel de Grote tot Euro de Grote.

Dit artikel verscheen eerder op het weblog van Carel Brendel

Foto CC: jjensenii

Zelf-kwantificatie: tot je ware ik komen door statistieken over jezelf bij te houden

Linda Duits — Wed, 25 Jan 2012 12:00:50 +0000

We zijn inmiddels gewend dat allerlei organisaties statistische informatie over ons verzamelen – van marktonderzoek waar we vrijwillig aan meewerken, via Facebook tot je werkgever of onderwijsinstelling in de vorm van urenregistratie, productiviteit en rendement. Volgens gamesjournalist Dean Takahashi wordt één van de trends voor 2012 the quantified self, in het Nederlands ‘het gekwantificeerde ik’. Dit begrip verwijst naar data die we over ons zelf verzamelen. Sporters en lijnende vrouwen hielden altijd al nauwgezet hun gewicht bij onder het mom ‘meten is weten’. Maar met nieuwe technologische toepassingen meten we bijvoorbeeld ook hoe ver we rennen (Runkeeper), hoe effectief we slapen (Sleep Cycle), en hoe goed we seksen (SexTrack).

Jezelf beter maken
Overal ter wereld worden meet-ups georganiseerd (bijvoorbeeld in Amsterdam) waar enthousiaste zelf-kwantificeerders ervaringen, kennis en applicaties uitwisselen. Het gekwantificeerde ik gaat niet alleen om statistische informatie, maar ook om lifelogging en psychologische zelftesten. Takahashi defineert zelf-kwantificatie als zelfkennis via cijfers. Hij herleidt de trend tot games, waarin het immers gebruikelijk is dat je allerlei stats ziet over je prestaties als speler. Kevin Kelly, een fervente zelf-kwantificeerder, stelt dat door jezelf te meten, je jezelf kunt verbeteren. Dit is volgens hem het uiteindelijke doel van data over jezelf verzamelen.

In 1991 schreef de Britse socioloog Anthony Giddens in Modernity and Self-Identity hoe in onze moderne tijd het ik een project is geworden waar we constant aan werken. We willen alsmaar beter worden: als werknemers, als moeders, als minnaars. Giddens gebruikte als voorbeeld voor dit project de immense populariteit van zelfhulp: je wordt een beter persoon door dit zelfhulpboek te kopen of deze zelfverbeteringscursus te volgen. Het project van het ik, zoals Giddens het noemt, is reflexief. Dit betekent dat het tot stand komt door steeds maar na te denken over – en dus te reflecteren op – de eigen identiteit. Het uiteindelijke doel is zelfverwezenlijking: zelfkennis is onontbeerlijk om aan jezelf te kunnen werken en pas wanneer je afdoende over jezelf hebt nagedacht en afdoende aan jezelf hebt gewerkt, kom je tot ‘je ware zelf’.

Het gemiddelde ontstijgen
Het gekwantificeerde ik sluit naadloos aan bij Giddens’ ideeën over het ik als een reflexief project gericht op zelfverwezenlijking. Net als in de traditionele zelfhulpindustrie gaat het om consumptie (zonder de applicaties kan je jezelf niet meten) en zit er een onmiskenbaar spiritueel tintje aan (het bereiken van een beter ik). Het reflexieve project en het gekwantificeerde ik zijn symptomen van het neoliberalisme. Ze zijn beiden sterk individueel en gericht op groei. We kunnen het gekwantificeerde ik dan ook zien als een toevoeging op Giddens’ ideeën, mogelijk gemaakt door nieuwe technologie.

De statistische aard van het gekwantificeerde ik biedt daarbij wel enige reden tot zorg. Statistiek gaat om vergelijking en gemiddelden. Door je resultaten af te zetten tegen je eerdere prestaties, zie je waar je groeit of waar je achterblijft. De apps waarmee je jezelf kunt meten zijn vaak sociaal: je kunt jouw data vergelijken met die van anderen. Wanneer het gaat om de gemiddelde tijd van een rondje Vondelpark rennen is dit niet zo erg. Sport en competitie zijn tenslotte onlosmakelijk met elkaar verbonden. De koppeling van statistische gemiddeldes aan identiteit leidt echter onvermijdelijk tot de vraag ‘ben ik wel normaal’? Ben ik wel normaal als moeder, ben ik wel normaal in bed, ben ik wel normaal als persoon? Blijft mijn ik niet achter bij de rest? Met het uitbuiten van zulke angsten is veel geld te verdienen en dat vraagt om waakzaamheid.

Deze post verscheen eerder op de website van Diep Onderzoek, waar Linda Duits en Cem Gömüsay dagelijks bloggen over ontwikkelingen in populaire cultuur.

Geld tellen helpt tegen hartzeer

Sam Gerrits — Wed, 25 Jan 2012 08:00:34 +0000

Raar maar waar: nieuw onderzoek toont aan dat geld tellen – domweg waardepapier door je vingers laten gaan - fysieke en psychologische pijn vermindert. Kathleen Vohs, een marketingprofessor aan de Universiteit van Minnesota die het onderzoek mede uitvoerde, noemt de resultaten “ronduit verrassend”. De experimenten werden uitgevoerd door haar collega Xinyue Zhou, aan een universiteit in China. Chinese studenten kregen van Zhou te horen dat ze meededen aan een vingervlugheidstest. De studenten werden opgedeeld in twee groepen. De ene groep kreeg een stapel Chinees geld te tellen, de andere groep stukjes papier. Daarna werd ze gevraagd hun vingers in water van 50 graden Celsius te dopen en te rapporteren hoeveel pijn / ongemak ze daarbij voelden. Diegenen die het geld geteld hadden rapporteerden veel minder pijn aan hun vingers, dan diegenen die stukjes papier geteld hadden.

Geld als substituut voor liefde
In principe klinkt dit als een revolutionair onderzoekje, dat geldwolven gelijk geeft. “De magische helende kracht van geld”. Maar het kan ook gewoon het gevolg zijn van wat psychologen priming noemen: denken aan het ene ding leidt tot een reactie die verband houdt met een ander ding, dat je er onbewust mee associeert. Net als in dat bekende experiment waarin je mensen vraagt om na te denken over oude mensen, en ze vanzelf langzamer gaan lopen. Misschien verbonden de Chinese studenten geld tellen wel onbewust aan uitgaan met vrienden, of aan lekkere dingen kopen en opeten. En dan heb je ook nog eens de ronduit obsessieve manier waarop veel Chinezen met cash geld omgaan. Ik weet niet of het in het westen ook zo werkt.

Maar goed, gokverslaafde Chinezen en priming of niet: wat de hersenen betreft heeft geld tellen blijkbaar een mysterieuze pijnstillende kracht, een beetje als een dikke knuffel, of als een aspirientje. Misschien had Scrooge het toch niet helemaal mis. Volgens mensen die het kunnen weten gaan we zware tijden tegemoet. De euro gaat misschien wel omvallen. En het is donker en koud buiten. En ik ben ook nog eens single. Ik kan wel wat duurzame empowerment gebruiken. Ik ga maar eens pinnen denk ik. Een groot bedrag, in kleine coupures.

Michiel Mans met Wapens: Unmanned Aerial Vehicles

Michiel Mans — Sat, 21 Jan 2012 09:00:28 +0000

Unmanned Aerial Vehicles (UAV), in goed Nederlands: ‘onbemande vliegtuigen’, vlogen in 1915 voor het eerst. De in 1912 door Sperry uitgevonden autopilot was een belangrijke impuls voor de ontwikkeling van deze meestal op afstand bediende vliegtuigtypen. Aanvankelijk werden ze vooral gebruikt als doelvliegtuig. Eentje, de Queen Bee (1935), gaf de soort vermoedelijk haar bijnaam drone. Queen Bee was een versie van de Britse Tiger Moth tweedekker om op te schieten. ‘Dran’ is oud-Engels voor mannelijke honingbij, wat verbasterd werd tot drone. De drones werden het zat om aan flarden te worden geschoten en ontwikkelden zich. Op sommige nazaten van Queen Bee moet je daarom niet mikken. Om te beginnen hebben ze jou meestal eerder in het snotje dan jij hen. Met namen als Predator of Reaper weet je verder dat het geen zittende eenden meer zijn.

UAVs, eveneens aangeduid als Unmanned Aircraft Systems (UAS), zijn er inmiddels in alle soorten en maten, voor vele doeleinden. Ze worden zelfs ontwikkeld als tankvliegtuig. De meeste typen zijn echter voor verkenning- en observatiedoeleinden. Daar je de Amerikaanse benoemingen het meest tegenkomt, lichten we deze wat toe. ‘Q’ staat voor UAV, ‘R’ staat voor verkenning- en observatie (soms ook ‘O’) en ‘M’ voor een bewapende versie. Nu heet deze serie ‘Wapens’ dus doen we wat M. Meer specifiek, de MQ-1 Predator en een doorontwikkeling hiervan, de Predator B aka MQ-9 Reaper.

Gyrodyne QH-50 DASH-drone

De MQ-1 Predator was de eerste massaal geproduceerde bewapende UAV die de Amerikanen sinds decennia in dienst namen. Hun DASH-drones uit de zestiger jaren van de vorige eeuw (bewapend met torpedo’s) moesten oudere destroyers langer operationeel bruikbaar houden (FRAM I en II programma). Helaas was dit duplex-rotor Gyrodyne QH-50 DASH (Drone Anti-Submarine Helicopter) programma nogal een mislukking. Toch zijn er 755 van gebouwd en de ervaringen werden in nieuwe systemen verwerkt.

Waar de Amerikaanse marine het met de Northrop Grumman MQ-8 Fire Scout vooralsnog op een nieuwe heli-drone houdt, heeft de Amerikaanse luchtmacht met de General Atomics Predator-Reaper familie gekozen voor vastvleugelige toestellen als battlefield-drones. Met een duwende propeller. De grotere turbofan aangedreven RQ-4 Global Hawk is meer een hoogvliegende verkenner.

MQ-1B Predator

General Atomics MQ-1A/B Predator
Lengte: 8,22 meter. Spanwijdte: 14,80-16,84 meter. Gewicht: 512 kilo leeg, 1020 kilo beladen. Motor: viercilinder Rotax 914F benzinemotor van 115 pk. Topsnelheid: 217 km/u. Kruissnelheid: 130-165 km/u. Vliegereik: 741 tot 1100 kilometer. Vliegduur: tot 24 uur, afhankelijk van belading en uitrusting. Uitrusting: Multi-Spectral Targeting System -diverse infrarood/tv-systemen plus laserdoelaanwijzer. Synthetic aperture radar (voor ‘blind’ hoge-resolutie beelden). Bewapening: twee Hellfire of zes Griffin (‘mini’-Hellfire) geleide raketten, Stinger.

General Atomics Predator B/MQ-9 Reaper
Lengte: 11 meter. Spanwijdte: 20,10 meter. Gewicht: 2223 kilo leeg, 4760 beladen. Motor: Honeywell TPE331 turboprop van 900 pk. Topsnelheid: 482 km/u. Kruissnelheid: 276-313 km/u. Vliegereik: 1850 kilometer. Vliegduur: 14-28 uur afhankelijk van belading en uitrusting. Uitrusting: verbeterde systemen als MQ-1. Bewapening: tot 14 Hellfire raketten, Paveway-familie lasergeleide bommen of satnav gestuurde JDAMs, Stinger.

MQ-9 Reaper

De Predator verkenningsuitvoering vloog voor het eerst in 1994. Al een jaar later kwam het op de Balkan in actie. Ervaringen daar leidde tot de ontwikkeling van bewapende versies die konden worden voorzien van twee AGM-114 Hellfire raketten. Aan dit wapenassortiment werden later andere raketten toegevoegd. Na 9/11 kwam de ontwikkeling in een stroomversnelling en zag -en ziet- de Predator uitgebreid dienst in onder meer Irak en Afghanistan. Meestal in operationele eenheden van vier toestellen met een ground control station (GCS) dat hetzij direct, hetzij met een satellietverbinding op afstand de toestellen bestuurt -typisch ergens vanuit een container in de buurt van Las Vegas.

Om meer wapens mee te kunnen nemen en langer in de lucht te blijven, werd de MQ-9 Reaper ontwikkeld. Deze werd in 2007 in gebruik genomen. Naast de VS vliegt onder meer Groot-Brittannië er mee. Hoewel de productie van de Predator vorig jaar werd afgesloten, wordt er door General Atomics wel gewerkt aan een nieuwe versie. De Predator C (.pdf).

Predator C

Gaan UAVs bemande vliegtuigen vervangen, wat sommigen in vooraanstaande kringen beweren? Misschien ooit. Gevechtsvliegtuigen (compleet) vervangen zit er voorlopig echter niet in. Om te beginnen is de Mk 1 Eyeball in een bewegend, sneldenkend hoofd lastig te vervangen. Dit Mk 1 systeem geeft een veel betere situational awareness dan een beeldscherm. Daarnaast zijn er geheel andere UAVs nodig. De huidige generaties missen de snelheid en wendbaarheid van vliegtuigen zoals de F16 of JSF. Dergelijke UAVs worden momenteel (nog) niet serieus ontwikkeld, hoewel deze van BAE Systems er best spannend uit ziet.

MQ-9 Reaper bij de RAF

Predator C

Nederland is gebouwd op moraalridderij

Erik Jacobs — Tue, 17 Jan 2012 13:00:07 +0000

Wie denkt dat het iets nieuws is dat plotseling overal spastische moraalridders opduiken, om om het minste of geringste “ho ho ho” te roepen en strepen in het zand te trekken, vanaf hun chesterfield de straat “Basta!” toe te bijten en in reactievelden onder spottende artikelen eindeloos te herhalen dat “we dit niet moeten willen met zijn allen,” heeft het helaas mis. Wie denkt dat ze ooit weggaan ook. Wil je dit niet meer, dan ligt enkel de weg van Slauerhoff nog open. Nederland is doordrenkt van moralisme. Nederland is moralisme. Zonder moralisme, was ons land er niet eens geweest.

Ons land is pas recentelijk een eenheidsstaat geworden. Kort na 1795 om precies te zijn, toen revolutionairen stadhouder Willem V de zee injoegen en de macht grepen. De Bataafse Republiek werd gesticht, met hulp van de Franse revolutionaire troepen. Onze eerste parlementaire democratie, een verlichte, moderne staat die een definitief einde maakte aan de kwijnende federale Republiek der Zeven Vereenigde Nederlanden, met zijn middeleeuwse staatsbestel en corporatieve machtstructuren. Vanaf nu was het uit met gilden, protectionisme en de particuliere belangen van konkelende magnaten. De Bataafse eenheidsstaat zou, gebroederlijk met Frankrijk, weer de weg terugvinden naar de gloriedagen van de Zeventiende eeuw.

Moderne staat
De Bataafse Republiek bracht algemeen kiesrecht (voor mannen, al hebben soms op lokaal niveau ook vrouwen gestemd) en legde twee grondwetten voor aan het volk, waarvan de tweede met grote meerderheid werd aangenomen. Sinds 1798 heeft Nederland dus een grondwet, door en voor het volk. De persvrijheid werd officieel vastgelegd, zonder controle op de overheid en zonder voldoende openbare informatie konden representanten van het volk niet worden gecontroleerd. De machten werden gescheiden en de basis werd gelegd voor algemeen onderwijs en een algemeen belastingstelsel op basis van inkomen en bezit.

Was de Bataafse Republiek niet de speelbal geweest in een krachtenveld waarin het geen vuist kon maken, heen en weer geslingerd tussen de oorlogen die Frankrijk voerde met Pruisen, Oostenrijk-Hongarije, Engeland en Rusland, dan hadden we wellicht nog altijd zo geheten. Helaas zitten we komend jaar alweer twee eeuwen opgezadeld met die familie genetische derivaten van het huis van Oranje, die ook dé reden vormen waarom de meeste Nederlanders denken dat het allemaal begon met Thorbecke, in 1848. De Oranjes zitten niet op oranjeloze hoofdstukken in het grote verhaal van onze geschiedenis te wachten. Maar dat is een ander verhaal.

VOC-mentaliteit
Een van de belangrijkste drijfveren die de revolutionairen ertoe had gebracht in opstand te komen, was de relatieve teloorgang van de eens zo machtige Republiek. Aan alle kanten ingehaald door Engeland, waren de verenigde gewesten al lang niet meer de grootste zeemacht, handelsmacht of de meest vrije staat in Europa. De belangrijkste oorzaak hiervoor werd echter niet gezocht in de simpele reden dat Engeland veel groter was en hiertegen zelfs door de kapitaalkrachtige Republiek uiteindelijk niet viel te concurreren. De stagnerenende macht van de Republiek werd met name geduid als een gevolg van het verlies van de morele suprematie.

De Nederlanders waren door hun rijkdom gezapig geworden, zo luidde het. Ze waren bevangen door een vroege Jan Saliegeest, waren hun VOC-mentaliteit kwijtgeraakt, ze trokken nergens meer een streep in het zand. Rijke stinkerds in de binnenring van Amsterdam bakten ze in de weekends bruin op hun buitenhuizen langs de Vecht, met het geld dat zij verdienden uit hun Britse investeringen, terwijl de havens leeg waren en de lakenindustrie was ingestort. Slechts een terugkeer naar deugdzaamheid zou het tij kunnen keren. Moralistische Spectators bekritiseerden de frivoliteit van de Nederlander, die zich slechts liet leiden door de Parijse mode. Burgerbewapening en excercitiegenootschappen werden opgericht, die moesten de weerbaarheid vergroten en mannelijkheid herstellen. Leesgenootschappen dienden om op de basis van verstand en redelijkheid het volk te verlichten en op te voeden tot goede burgers.

Zedekunde
In eerste aanleg was wat leidde tot de revolutie geen politiek gemotiveerde beweging, maar leidde de roep om veranderingen in zeden en mores logischerwijze tot kritiek op de machtshebbers en als gevolg daarvan de bestuursstructuren. De opmaat naar de revolutie, de Patriotse opstand van 1781-1787 was meer gericht op herstel van de oude normen en waarden die de Republiek groots hadden gemaakt, dan de uiteindelijke revolutie van 1795, waar ook het staatsbestel zeer drastisch werd hervormd. Het was het moralisme, de speurtocht naar een actief deugdzaam burgerschap, dat uiteindelijk leidde tot een staatkundige omwenteling. (Voor een overzicht van dit al, lees Van Sas of desnoods Geyl).

Moraalridders duiken op crises als vliegen op de poep. Weliswaar was de Bataafse Republiek een zeer gelukkige uitkomst van de zedekundige prietpraat die eraan voorafging, het waren de ‘radicale volksmenners’ die na een staatsgreep in 1798 de grondwet schreven waarop het volk zat te wachten. Hieraan gingen twee jaren van bekvechten vooraf, waarbij men elkaar natuurlijk over en weer uitmaakte voor ondeugdelijk en onzedelijk. Zoals de moralisten juichten toen de verderfelijke stadhouder het land werd uitgezet, zo juichten de moralisten toen de Oranjes in 1813 terugkeerden op Nederlandse bodem.

Erik Jacobs is zich ervan bewust dat bovenstaande vergelijking tussen heden en verleden historiografisch met de grond gelijk kan worden gemaakt, maar grijpt nu eenmaal elke kans aan om kennis over ons staatkundige verleden te verspreiden.

Michiel Mans met Wapens: Nederland en de Centurion

Michiel Mans — Sat, 14 Jan 2012 14:00:30 +0000

Het leek lang onze ‘eeuwige tank’. De Centurion trad al in 1953 bij de Koninklijke Landmacht in dienst en de laatste werd pas in 1985 afgedankt. Ontworpen om het tegen de Duitse Tiger met z’n 88 op te nemen, waren dit tegen 1985 al jaren T-72′s met 125 mm kanonnen. Was de Centurion in 1953 misschien de beste middelzware tank in het westerse arsenaal, in 1985 was ze het al twintig jaar niet meer. Of ze moest gemoderniseerd zijn. De onze bleven echter op twee experimentele na, tot het laatst toe grotendeels zichzelf. Voor sommige Nederlandse dienstplichtigen die er mee moesten werken, een onbetrouwbaar kreng, voor anderen een heerlijke benzineslurpende kolos om met weemoed aan terug te denken. Met zat om aan terug te denken. Na Groot-Brittannië en Israël waren we namelijk de grootste gebruikers. De Amerikanen kochten er voor ons (MDAP) uiteindelijk 662 (+66 genieversies).

Tankbataljon met 54 Centurion Mk 5′s in 1959

Een royale tank met een 27 liter V12 Rolls-Royce Meteor motor. Eigenlijk een Merlin zoals in de Spitfire. Zonder supercharger en ‘geknepen’ kwam er als Meteor 650 pk bij 2550 tpm uit. Een Meteor zoop wél voor drie Merlins, want op een liter benzine reed een Centurion slechts 180 meter. Op een volle tank (545 liter) 98 kilometer. Door terrein de helft. Een Centurion ging wel dóór, alleen wat traag. De top bedroeg 35 km/u. Of je moest met de restricties knoeien. Voor meer Merlin zeg maar. Om bijvoorbeeld de jongens op de snelle Leopard I te laten zien wie er nou de oorlog gewonnen had. Met de restricties knoeien mocht echter niet. Het Meteorblok was wel redelijk betrouwbaar, maar de Merritt-Brown ongesynchroniseerde vijfversnellingsbak was dit minder en had al moeite met 650 pk. Net als de koppeling. Sowieso werd de mechanische betrouwbaarheid een steeds groter probleem. Of je moest liefdevol omgaan met je Centurion. Wat dienstplichtigen niet altijd deden.

Mk 5, met 20 ponder kanon

Sommige dienstplichtigen moesten het overigens tot 1963 bij mobilisatie nog met Shermans doen (in de drie onafhankelijke brigades die naast de legerkorpsdivisies bestonden). Uit zuinigheid duurde het ook tot 1972 voor al onze Centurions het Britse L7-serie 105 mm kanon kregen. De Mk 5 Centurions schoten nog met het veel minder effectieve 20 ponder (83,4 mm) kanon dat net als het 105 mm kanon -een doorontwikkelde 20 ponder- halverwege de loop een rookafzuiger kon hebben. Beide kanonnen waren volledig gestabiliseerd, wat rijdend accuraat schieten mogelijk maakte. Een afstandsmeter had of kreeg onze Centurion echter niet, hoewel er wel een versie van de .50 werd ingebouwd als inschiet-machinegeweer (rmg) dat met ‘flash’ patronen schoot. Het Amerikaanse coaxiale .30 machinegeweer werd tegelijkertijd vervangen door een versie van de Belgische MAG.

Mk 5/2′s met L7 105 mm kanon

In de zestiger jaren kwam er actieve infraroodapparatuur beschikbaar, later aangevuld door een Xenon-zoeklicht. In de zeventiger jaren kreeg de schietbuis een thermische deken om loopvervorming bij het schieten te verminderen. Naast een paar keer een verbeterde radio-uitrusting moesten onze Centurions het verder zonder noemenswaardige moderniseringen doen tot ze vanaf 1982 door de Leopard II werden vervangen. Ze kregen wel rubberpads -Hush Puppies- op de tracks om ons dure asfalt te sparen, maar geen aanvullende pantsering, modern nachtzichtapparatuur of verbeterde (digitale/laser) vuurleiding. Raak schieten met alleen de rmg als richthulpmiddel werkte overigens niet zelden sneller dan de eerste generaties (mechanische) ballistische computers en hun optische afstandsmeters.

Nachtschieten, met Xenon-zoeklicht

Een betrouwbare dieselmotor met automatische versnellingsbak kregen alleen de twee experimentele Centurions. Betere (fingestabiliseerde sabot) munitie voor het 105 mm kanon mochten onze militairen meestal ook pas als laatste tegemoet zien. Of helemaal niet. Om überhaupt alle overgebleven Centurions een 105 mm kanon te geven omdat we ze slechts voor de helft door de Leopard I vervingen (vanaf 1969), moest gevochten worden. De toenmalige Chef van de Generale Staf, van den Wall Bake, nota bene een marineman (luitenant-admiraal), heeft flink met zijn vuist op tafel geslagen voor deze kanonnen, en stapte uiteindelijk zelfs op als CGS. Vechten of opstappen deden generaals toen nog als de politiek een gebroken- of half geweertje wel voldoende vond.

Veel informatie in dit artikel werd gevonden in de werken van Mr. E.A.K.G. Ruys (.pdf) en Jakko Westerbeke (.pdf). Bij hen uiteraard veel meer. Een aardig Aussie-stuk waaruit blijkt dat de Centurion best een stevige tank was, vind je hier. Echte liefde, daar. Al het fotomateriaal is afkomstig van nimh-beeldbank.defensie.nl, waar talloze Centurion foto’s te vinden zijn.

Ritje Centurion-Berger. 35 km/u?

Top 250 van bachelors is onzin

Lisa Westerveld — Fri, 13 Jan 2012 10:00:29 +0000

De afgelopen dagen verschenen in mijn Facebook-timeline regelmatig status-updates van tevreden (oud-)studenten. Hun studie stond namelijk in de lijst van beste bacheloropleidingen. Deze heuse top 250 werd samengesteld door de site universitairebachelors.nl. De site maakt gebruik van de studentoordelen en rapporten van de Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), het orgaan dat is ingesteld om de kwaliteit van opleidingen in Nederland en Vlaanderen te waarborgen. Bij de beoordeling van opleidingen wordt gebruik gemaakt van 21 facetten en stelt een panel bij ieder facet of zij vindt dat de opleiding een onvoldoende, voldoende, goed of – in uitzonderlijke situaties – een excellent verdient. Deze beoordelingen zijn op een of andere manier bij elkaar opgeteld, de studentoordelen zijn er bij gevoegd en – tadaa! – we hebben een top 250. Je opleiding in die top is toch echt wel het bewijs dat je goed bent opgeleid.

Lees verder op Studenten.DeJaap>>>

De antipsychiatrie heeft veel schade aangericht

Cees Renckens — Fri, 13 Jan 2012 08:00:50 +0000

De waarheid is dat de komst van de antipsychotica in de jaren vijftig de psychiatrie en het leven van psychotische patiënten humaniseerde en hen verloste van extreme angsten, hallucinaties en bewegingsstoornissen. Dat schrijft Cees Renckens, bestuurslid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij in een reactie op het opiniestuk van homeopaat Morssink.

Ik heb in mijn leven al heel wat verhalen van homeopaten gelezen en weet dat zij – bij gebrek aan bewijs voor de werkzaamheid van hun dwaalleer – graag mogen uitvallen naar de reguliere geneeskunde en daarbij zeer selectief citerend uit vaak ook nog troebele bron volledig de mist ingaan. Normaliter ga ik daarna over tot de orde van de dag, maar deze keer heeft vk.nl verzuimd enig antecedentenonderzoek te doen. Vandaar dat mijnerzijds een reactie niet kan uitblijven.

Antipsychiatrie
Het verhaal van klassiek homeopaat Morssink lezend gaan mijn gedachten terug naar de jaren ’60 toen de antipsychiatrie ontstond met auteurs als de Brit Laing en zijn Nederlandse pupil Foudraine, die een bestseller schreef ‘Wie is van hout?’ rond zijn zogenaamde succesvolle psychotherapeutische behandeling van een schizofrene man, waarbij onvermeld bleef dat deze zijn leven niet lang na afsluiten van die behandeling zelf beëindigde.

De antipsychiatrie heeft veel schade aangericht, veel ernstige zieke mensen werden toen onderbehandeld en de elektroshock werd afgeschaft. De waarheid is dat de komst van de antipsychotica in de jaren ’50 de psychiatrie en het leven van psychotische patiënten humaniseerde en hen verloste van extreme angsten, hallucinaties, bewegingsstoornissen et cetera.

Doorbraak
James Le Fanu, auteur van het fraaie The Rise and Fall of Modern Medicine(1999), noemde de komst van chloorpromazine in 1952 een van de twaalf grote doorbraken in de geneeskunde van de tweede helft van de vorige eeuw en terecht.

Hiermee is Morssink volledig onbekend en hij concentreert zich op bijwerkingen en beperkte werkzaamheid zonder de enorme betekenis van die medicatie te erkennen. De feiten en feitjes die Morssink uit het boek van Whitaker citeert doen niets af aan deze waarheid, die door vrijwel geen serieuze psychiater wordt betwijfeld.

Gek
Morssink is daarmee kennelijk onbekend en durft dan toch zo’n stuk te schrijven. Is dat niet vreemd? Nee, hoor: van iemand die denkt dat schokschuddend verdunde keukenzoutoplossing (‘Natrium muriaticum D 10′) een krachtig effect kan bewerkstelligen kon je eigenlijk niets beters verwachten. Wie is hier nu gek?

C.N.M.Renckens is bestuurslid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.
Dit stuk verscheen eerder bij De Volkskrant

Identiteit te koop! Religie als model voor seculiere lifestyles

Linda Duits — Thu, 12 Jan 2012 08:00:54 +0000

Moderniteit bracht een belofte van secularisatie met zich. In de naoorlogse jaren stroomden de kerken leeg en leek religie inderdaad op haar retour. De jaren zeventig betekenden echter ook de Iraanse revolutie, de plotse en onstuitbare opkomst van de evangelische beweging én het ontstaan van een grote hoeveelheid nieuwe vormen van spiritualiteit. New Age spreekt de secularisatiethesis tegen: het is geen overblijfsel van oude religies en het staat los van traditionele vormen van gemeenschap. In een recent artikel [abstract] betoogt cultural studies-onderzoeker Guy Redden dat New Age in plaats daarvan een product is van ‘onze’ tijd. Het heeft wortels in de tegencultuur van de jaren zestig en is groot geworden in de consumptiecultuur die daarop volgde. Het is een individualistische cultuur, die gekocht kan worden in de markt, maar die tegelijkertijd collectieve transformatie preekt.

Religieus consumentarisme
Het doel van New Age, zo stelt Redden, is de “metaphysical mastery of life situations allowed by comprehending the cosmic energies that sustain personal destiny”. Dat kun je bereiken, zo belooft New Age, door je een bepaalde lifestyle aan te meten. Hier zien we hoe religie, media en alledaagse cultuur in onze tijd samenkomen. New Age is het toonbeeld van religieus consumentarisme: voor alle diensten die je wilt afnemen moet je betalen. Net als bij andere lifestyles, biedt New Age een specifieke identiteit te koop aan. Daarnaast sluit New Age aan bij de behoefte die mensen volgens de bekende socioloog Giddens hebben om reflexief steeds aan hun identiteit te werken.

Identiteit is bij Giddens een project dat nooit af is en dat constante werken aan je identiteit impliceert een verlangen naar steeds beter (mooier, populairder, succesvoller etc.) zijn. Hier zien we hoe religie een model heeft geboden voor seculiere identiteiten. Ook niet-spirituele mensen zoeken naar het hogere, en net als bij New Age zoeken zij dat hogere in zichzelf. Volgens Redden laat dit zien hoe religieuze cultuur een sociaal significante dimensie van het heden is, en geen overblijfsel van het verleden.

Foto CC: Energia Positiva

Een goede historicus is een tweetrapsraket

Geerten Waling — Tue, 10 Jan 2012 15:00:35 +0000

Vorige week gaf historicus Jouke Turpijn een hoopgevende boodschap af op deze site: jonge historici moeten de strijd aangaan tegen de Bekende Historicus. Het wordt hoog tijd dat al die platgetreden ‘grootheden’ zoals Geert Mak en Maarten van Rossem eens plaats maken voor een nieuwe garde. Maar Turpijn vergat een belangrijk punt: namelijk dat ook de Onbekende Historicus nodig uit zijn ivoren toren moet komen. Jonge, aanstormende historici moeten leren om tweetrapsraketten te zijn.

Tweetrapsraketten
Jonge historici moeten in eerste instantie het nobele metier leren van de ‘geschiedenisboer’: zij moeten degelijk en betrouwbaar onderzoek doen in primaire en secundaire bronnen. Vervolgens moet hun ruwe oogst aan feiten en citaten wel verwerkt worden tot een aantrekkelijk product, voordat de geschiedenisconsument het wil kopen. En dat is nu juist de boot die veel van onze leermeesters gemist hebben: een geschiedenisboek kan best een breed publiek aanspreken, maar dan moet het wel een goed verhaal zijn.

Dat schoonschrijvers met amateuristische onderzoeksvaardigheden nu de boekhandels domineren en de geschiedenis uit handen hebben genomen van de professionals, is vooral te wijten aan de beroerde pen van de laatsten. Weinigen weten te ontkomen aan het academisch milieu van taaie proefschriften van 1.500 pagina’s en achtmaal zoveel voetnoten, stugge artikelen in vakbladen en ellenlange discussies over theorieën omtrent interpretaties van definities van concepten van details.

Geschiedenis leeft
Geschiedenis leeft in de samenleving. Historici die dit publiek negeren doen hun vakgebied tekort. Het idee dat gedegen wetenschap en een aansprekende stijl niet samen zouden gaan is niet meer van deze tijd.

Dat is de bestaansgrond van Jonge Historici Schrijven Geschiedenis (JHSG), dat de tweetrap – gedegen onderzoek én een mooi verhaal – beloont door aantrekkelijke papers en scripties gratis online uit te geven. Zo’n voetstuk stimuleert de jonge historicus om naast allerlei saaie onderzoeksvaardigheden ook zijn schrijftalent te ontdekken en te waarderen. Andere initiatieven zijn meer dan welkom, als we maar deze cultuurverschuiving bewerkstelligen: dat binnen enkele jaren de nationale geschiedschrijving zowel gelikt als geïnformeerd is en weer met recht een autoriteit kan zijn.

Geerten Waling is promovendus en mede-oprichter van JongeHistorici.nl.

Waarom heterovrouwen homoporno geil vinden

Linda Duits — Tue, 10 Jan 2012 13:00:31 +0000

Wetenschappelijk onderzoek naar pornografie gaat vrijwel altijd over porno met vrouwen: man op vrouw of vrouw op vrouw. Deze beelden worden gemaakt voor mannelijk heteroseksueel kijkgenot en ze zijn het doelwit van strijders tegen vrouwenonderdrukking. Hiermee blijft een groot deel van seksueel expliciet materiaal buiten schot: homoporno, waarin alleen mannenlichamen fungeren. Antiporno-feministen hebben zich hier traditioneel niet mee beziggehouden omdat vrouwen er niet het slachtoffer van zijn. Dit maakt homoporno bijzonder interessant voor de discussie over pornoficatie van de samenleving. Termen als vernedering, objectificatie en uitbuiting associëren we immers met vrouwelijke slachtoffers, en die ontbreken in gay porn. Op heteropornosites staat veel ‘lesbische’ porno, maar zijn er eigenlijk ook heterovrouwen die genieten van het kijken naar expliciete seks tussen mannen? Guy Ramsay schreef er zijn scriptie over.

‘Ja hoor’, zal menig lezer nu denken, ‘vrouwen die graag naar homoporno kijken’. Toch komt het voor, al is moeilijk vast te stellen hoeveel. In de controversiële bestseller My Secret Garden uit 1973 staan verschillende betekenissen en fantasieën van vrouwen over homoporno. Uit empirisch onderzoek onder Nederlandse tieners weten we dat een klein deel van de meisjes aangeeft wel eens homoporno te kijken. In zijn scriptie keek Ramsey niet naar de populariteit van homoporno, maar onderzocht hij hoe heterovrouwen betekenis geven aan audiovisueel materiaal van mannen die seks hebben met mannen.

Zijn respondenten waren twintig jonge vrouwen tussen de 22 en 35, van verschillende afkomst maar woonachtig in Nederland. Alle vrouwen beschouwden zichzelf op een schaal van 1 tot 10 als heteroseksueel (hoewel één respondent naar bi neigde). Als er al ervaring met porno was, bestond deze uit heteroseksuele porno. De respondenten moesten vier filmpjes (zoals How The West Was Hung) in hun eigen omgeving bekijken. Voor het kijken moesten ze een vragenlijst invullen om aannames over en ervaring met porno vast te stellen. De aantrekkingskracht en opwinding werd direct na het kijken gemeten met een andere vragenlijst. Later werden de respondenten geïnterviewd over hun ervaring.

Anaal plezier
De respondenten hadden voorafgaand een ambivalente houding ten aanzien van porno. Na het kijken waren vooral hun verwachtingen veranderd. Ze hadden verwacht geschokt of beledigd te zijn en waren positief verrast dat dit niet zo was. Maar liefst tachtig procent (15 respondenten) gaf aan op een bepaald moment opgewonden te zijn van de bekeken porno. Ongeveer de helft vond de acteurs aantrekkelijk. Zelfs de respondent die het meest afwijzend stond, vond dat de getoonde filmpjes veel tips bevatten hoe een man te bevredigen. Het anale plezier dat zo kenmerkend is voor homoporno verbaasde een deel van de respondenten zo dat het zich daardoor af ging vragen waarom heteromannen dit meestal aan zich voorbij laten gaan.

De resultaten maken duidelijk dat er veel variatie zit in het vrouwelijk verlangen en dat dit verlangen gebalanceerd wordt. De onderzochte vrouwen waren gefocust op imperfecties. Ze wilden gespierde mannen met grote penissen zien, maar niet te gespierd en niet te groot. Een te geseksualiseerde positie vonden ze lachwekkend, maar ze zagen wel liever goede erecties dan slappe penissen.

Het algemene common sense-idee over seksueel expliciet beeldmateriaal is dat vrouwen meer verhaal en meer relationele context nodig hebben om opgewonden te raken dan mannen. Ook de vrouwen in deze studie onderschreven dat idee. De resultaten sloten hier echter niet bij aan: ook zonder verhaallijn raakten ze opgewonden. Ramsey interpreteert dit als een verschil tussen de sociaal acceptabele houding ten aanzien van porno, en de persoonlijke biologische en/of psychologische reactie erop. Daarnaast is het gebrek aan identificatie opmerkelijk. De respondenten hadden verwacht dat het noodzakelijk was zich te identificeren met een van de acteurs om te kunnen genieten. In plaats daarvan bleek de gelijkwaardigheid tussen de acteurs aantrekkelijk.

Homoporno voor een betere wereld
Uit de scriptie komt een beeld naar voren van een vrouwelijke seksualiteit die erg beïnvloed wordt door culturele en psychologische processen. De manier waarop over porno gedacht wordt, bepaalt sterk hoe vrouwen zich verhouden tot porno. Omdat de maatschappelijke discussie over porno zich zo richt op onderdrukking van de vrouw, is er geen sjabloon voorhanden voor homoporno. Wellicht verklaart dit waarom deze heterovrouwen tot hun eigen verbazing opgewonden raakten van homoporno: de vooringenomen associatie van uitbuiting ontbrak, waardoor er vrijer gekeken kon worden naar aantrekkelijke lichamen die met geoefende techniek elkaar bevredigden.

Ramsey oppert ietwat baldadig dat het wellicht nuttig is homoporno op te nemen in lesprogramma’s, vooral omdat de vrouwen na het kijken positiever stonden tegenover de homoseksuele praktijk. Dat gaat misschien wat ver, maar het is duidelijk dat homoporno een positieve bijdrage kan leveren aan de samenleving, niet alleen in de vorm van seksueel genot maar ook om de discussie over seksualiteit verder te trekken dan het geijkte vrouwen-als-slachtoffers-denken.

De scriptie, waarin ook veel beeldmateriaal van de vertoonde video’s, is online beschikbaar.

Jonge historici moeten zelf kansen pakken

Bas Kromhout — Sun, 08 Jan 2012 16:00:20 +0000

Jouke Turpijn klaagt dat een klein clubje historici zoals Maarten van Rossem en Thomas von der Dunk de media beheersen, zodat vakgenoten geen kans krijgen. Zijn wilde aanval richt zich vooral op Historisch Nieuwsblad, het ‘visitekaartje’ van al die ‘Bekende Historici’, die eindelijk eens moeten ophoepelen. Turpijn gooit twee kwesties door elkaar: een generatieconflict en de spanning tussen wetenschap en journalistiek.

De nieuwe Maarten
De eerste kwestie: Turpijn ontkent dat er sprake is van een generatieconflict. Generatieconflicten vindt hij iets voor babyboomers en daar zet hij zich – o, ironie – juist tegen af. Niettemin parafraseert hij instemmend een Amsterdamse promovendus die afwil van ‘oude lullen’. Zelf treedt Turpijn (35), docent Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, op als mentor van een groepje jonge historici. Zij hebben een website opgericht waar onder meer afstudeerders hun scripties kunnen publiceren. Een mooi initiatief, dat kan dienen als oefenvijver voor jonge talenten. Het is verkeerd om te concluderen dat er hele volksstammen zijn van miskende, briljante historici van beneden de dertig. Dat valt nogal tegen. Maar voor wie echt iets in zijn mars heeft liggen er kansen, ook bij HN.

In dit blad staan regelmatig artikelen van beginnende historici. In Turpijns wereldbeeld is dit echter niet meer dan een tactiek om hen met een kluitje in het riet te sturen. Hij wil niet wachten tot talent heeft gerijpt, maar eist dat historici die hun sporen al hebben verdiend onmiddellijk hun kolommen afstaan aan zijn jonge pupillen en hun “eigen, frisse gedachten”. Het liefst zou hij zien dat Maarten van Rossem zijn met HN verbonden glossy Maarten! aan hen uitlevert. Of toch niet? Volgens Turpijn willen jonge historici ‘zeker geen nieuwe Maarten zijn’. Een vreemde uitspraak, aangezien hij zelf tijdens de Nacht van de Geschiedenis 2008 meedeed aan de debatwedstrijd ‘Wie wordt de nieuwe Maarten van Rossem?’ Turpijn won niet.

Populariseren
De tweede kwestie die Turpijn aanroert gaat over de spanning tussen wetenschap en journalistiek. Vanouds hebben sommige academici weinig op met populariseren. Turpijn beticht HN van gemakkelijk scoren over de rug van de wetenschapper. Daarmee gaat hij voorbij aan de doelstelling van het blad, een brug te slaan tussen de historische wetenschap en een breed publiek. Onvermijdelijk doet de redactie concessies aan de lezer, die meestal leek is. Academische beschuldigingen van oppervlakkigheid en blinde vlekken liggen dan op de loer. Afgezien van de vraag of zulke verwijten terecht zijn, krijgt de academicus er veel voor terug: aandacht voor zijn vakgebied, nieuwe studenten, hogere oplagen voor zijn boeken. Wie zijn neus ophaalt voor populariseren moet niet zeuren over gebrek aan aandacht.

Volgens Turpijn zou het HN slechts om geld te doen zijn. Het is waar dat het blad op commerciële basis wordt gemaakt. Dat is geen schande, integendeel. Het is eerder beschamend dat Turpijn in zijn stuk bedelt om gemeenschapsgeld voor ‘grassroots-projecten’ zoals de website van jonge historici. Ook HN is twintig jaar geleden van onderop begonnen en heeft altijd zijn eigen broek opgehouden. Dat moeten jonge historici toch ook kunnen?

Bas Kromhout is redacteur van Historisch Nieuwsblad

Dit stuk verscheen eerder in de Volkskrant.

Michiel Mans met Wapens: Vought OS2U Kingfisher

Michiel Mans — Sat, 07 Jan 2012 15:00:45 +0000

(Foto: U.S. Navy/National Archive via www.navsource.org)

U hebt voldoende knalwerk achter uw kiezen dus we beginnen het jaar bescheiden bewapend. Met een wat minder bekend vliegtuig. Een uit vijf eigenlijk. Vijf eenmotorige ‘slingshot warbirds‘ op drijvers die in de Tweede Wereldoorlog onder meer vanaf Amerikaanse schepen opereerden. Slagschepen en kruisers hadden ze zelfs standaard aan boord. Hun voornaamste taak was verkenning, maar als er niets anders voorhanden was, deden ze alles. Van het zoeken naar U-boten tot het dirigeren van scheepsgeschut tijdens landingsoperaties. Daarnaast waren ze een reddende engel voor ronddobberende overlevenden van getorpedeerde schepen of neergeschoten vliegtuigen. De Vought OS2U Kingfisher was met 1519 stuks de meest geproduceerde van het vijftal. De elegantste ook. Zeker in vergelijking met de nog dubbelvleugelende collega’s J2F Duck en Curtiss SOC Seagull.

De vierde was een mislukking. Deze Curtiss SO3 Seamew, geïntroduceerd in 1942, werd al voor het eind van de oorlog uit dienst genomen. Het vijfde toestel kwam haast te laat. Pas in juni 1945 onderging de Curtiss SC Seahawk haar vuurdoop. Toch werden er nog 577 gebouwd om oudere typen te vervangen. Waaronder de Kingfisher, koosnaam ‘the Bug’. De geheel metalen Kingfisher vloog voor het eerst in 1938 en werd in augustus 1940 bij de Amerikaanse marine in dienst genomen. Zoals gebruikelijk werd de complexe typeaanduiding al spoedig verbasterd en stond OS2U voor ‘Old Slow and Ugly’*. Oud was de Kingfisher in 1940 echter nog niet. Slow? De top van 264 km/u was inderdaad traag, maar langzaam vliegen was haar specialiteit. Dankzij de zeer efficiënte flaps en ailerons, in combinatie met spoilers op de bovenvleugel voor besturing bij lage snelheden, bleef het toestel tot de stall goed controleerbaar. En, is ze echt lelijk?

(Foto: www.navsource.org)

Voor WOI ace ‘Eddie’ Rickenbacker en zijn gezelschap was ze in 1942 het mooiste wat ze ooit zagen. De B-17D waar ze in zaten moest een noodlanding maken op zee. Na ruim drie weken dreven ze in de buurt van de atoll Nukufetau toen een Kingfisher ze spotte. Veel ruimte heeft de Kingfisher niet, maar al taxiënd wist ze de overlevenden in veiligheid te sleuren na een tocht van 64 kilometer door slecht weer.

Om ze vanaf schepen te lanceren, waar slagschepen en kruisers meestal twee katapults voor op het achterdek hadden, kwam flink vuurwerk aan te pas. De aandrijflading van een 8 inch granaat werd in een cilinderkamer afgeschoten. De zuiger hierin dreef de katapulttrolley op de lanceerrail aan. Zelf kon de Kingfisher ook het nodige explosieve meevoeren, met twee 325 ponds dieptebommen als zwaarste middelen. Minder hard knallen deden de twee Browning .30 machinegeweren waarvan er één draaibaar achterin door de waarnemer werd bediend.

(Foto: www.navsource.org)

Naast de drijveruitvoeringen waren er honderden actief aan land. Het toestel kon zowel met een wiel- als drijveronderstel worden uitgerust. Zo zagen landversies bijvoorbeeld dienst bij de Amerikaanse mariniers, waar het eveneens een alleskunner werd. Behalve de Amerikanen namen ook de Britten en Australiërs het vliegtuig in gebruik. Veelal als lestoestel. Aankomende vliegbootpiloten in Australië begonnen soms op Kingfishers die oorspronkelijk besteld waren door Nederland voor dienst in Indië. Daar konden ze vanwege de Japanse invasie niet meer geleverd worden, dus werden ze in Australië gebruikt. Tot na de oorlog zelfs.

(Foto: www.navsource.org)

De meeste Kingfishers werden echter na 1945 gesloopt of achtergelaten op eilanden in de Pacific. Een paar dozijn vlogen tot in de vijftiger jaren in Zuid-Amerikaanse kleuren. Vier in Cubaanse zagen Castro in 1959 nog aan de macht komen. In de VS zelf was het ironisch genoeg de oude J2F Duck tweedekker (een vervolgversie van de JF-serie uit 1933) die de langste adem had. De US Airforce nam er in 1948 nog vijf van de Navy over om er in Alaska een reddingseenheid mee uit te rusten. Niet slecht voor de échte ‘Old Slow and Ugly’ van dit vijftal ‘slingshot warbirds’.

Meer informatie en foto’s bij www.navsource.org.

(* Het had erger gekund. De Curtiss SB2C Helldiver ging als ‘Son of a Bitch Second Class’ door het leven)