Al-Maghraoui heeft in het verleden gezegd dat 9-jarige meisjes mogen worden uitgehuwelijkt. Dat leidde ook in Marokko tot vele protesten. Het is ook een verwerpelijke uitspraak. Want uithuwelijken is volgens onze normen en waarden (niet volgens de wet) al verkeerd, laat staan 9-jarige meisjes. Dat zijn kinderen die met poppen willen spelen, die willen helemaal niet trouwen. Daar komt nog bij dat huwelijk natuurlijk ook staat voor seks, zeker bij de met huwelijk en seks geobsedeerde gekke moslimfundamentalisten. Daarmee roept die imam dus feitelijk op tot seks met minderjarigen, ook probeert hij er een draai aan te geven door iets te roepen over dat het slechts een regeling tot een later huwelijk is.

Toch moeten we zo iemand niet verbieden naar Nederland te komen. En al helemaal niet als je, zoals bijvoorbeeld Geenstijl.nl, jezelf op de borst klopt als “erfgenaam van Theo Van Gogh”. Want ook imam Al-Maghraoui heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Verderfelijke meningen zijn ook meningen. In Nederland mag je gewoon, en als het goed is over een tijdje nog meer, onzin verkopen. Wat mij betreft mag je ook zeggen dat de holocaust verzonnen is, dat alle moslims de sharia willen invoeren of dat de aarde plat is. Allemaal onzin, maar je mag het wel roepen.

En de meisjes dan?

Het gevaarlijke aan de eerdere uitspraken van de pedo-imam is natuurlijk dat je het kan uitleggen als een oproep tot geweld. Als je zegt dat je mag trouwens met een 9-jarige kunnen mensen die de man gezag toekennen dat ook gaan doen. Het mooie aan onze rechtsstaat is dan dat je hem kunt aanklagen. Meer praktisch gezien maakt het natuurlijk ook nog eens niets uit of die imam een visum krijgt. Zijn denkbeelden zijn allang bekend. De Tedx voor moslimfundi’s betaat al heel lang, radicale moslims weten al jarenlang uitstekend het internet te gebruiken om hun ideeën te verspreiden. Daar hebben ze geen Nederlandse fundimoskee voor nodig. Gekken die hem geloven, doen dat allang.

 In de Nederlandse rechtsstaat is censuur verboden. Vooraf mensen verbieden hun mening te geven doen wij niet.  Dat doen we – terecht – niet bij Geert Wilders en moeten we ook niet bij deze imam doen, hoe walgelijk we zijn ideeën ook vinden. Natuurlijk wil iedereen meisjes beschermen dus de reflex is niet meer dan normaal. Maar onze rechtsstaat is beter dan zijn gekke koraninterpretatie. Die staat daarboven. Ook mooi in onze rechtsstaat: wij mogen protesteren tegen zijn gedachtegoed. En dat is wat we moeten doen. En hem oppakken als hij hier over de schreef gaat. Maar niet verbieden, we hebben hier immers geen sharia .

Huub Bellemakers heeft een hekel aan pedo’s, maar ook een hekel aan hypocriete nep-Voltaire aanhangers

Joost Pollman, ter zake kundig stripmedewerker van de Volkskrant, roept op om heilige huisjes te herkapitaliseren: Heilige Huisjes. Wij “van de zogenaamde West-Europese Verlichting” moeten naar Turks voorbeeld de geestelijkheid met rust laten en ons uitsluitend op de beleidsmakers richten. Anders moet je niet vreemd opkijken als je een molotovcocktail wegkopt.

Een dubbele paradox
Het is een teken van beschaving dat we onderscheid maken tussen wat iemand zegt en wat iemand doet. We zijn vrij in het zeggen, de welbekende vrijheid van meningsuiting, niet in het doen. Maar het is geen gemakkelijk onderscheid: wanneer je iets zegt dat een ander grieft, dan zeg je niet alleen iets, maar je doet het ook. De filosoof J.L. Austin noemde dit het “performative” aspect van taal. Woorden zijn ook daden, schreef Ludwig Wittgenstein eerder. En zo ontstaat de paradox dat je weliswaar vrij bent om iets te zeggen, maar niet om te doen wat je doet wanneer je het zegt.

Die paradox zou slechts een ongevaarlijk speeltje zijn in de handen van leunstoelfilosofen als we niet hadden besloten dat het onwettig is, en niet louter immoreel, om mensen nodeloos te grieven. Maar niet iedereen laat zich in dezelfde mate kwetsen. En zo ontstaat de dubbel-paradoxale toestand dat wat ik zeg bij de één onnodig diepe sporen trekt, en voor de ander de moeite van het opmerken nog niet waard is.

Kinderachtig
Ik vind het bijvoorbeeld diep kwetsend dat ik naar de hel ga. Ook al is er helemaal geen hel. De hel is voor mensen van bepaalde gezindten de meest verschrikkelijke plek waar je kunt eindigen. Veel van die mensen denken dat ik daar heen ga omdat ik geen spoken zie. Ze vinden dat nog terecht ook, ondanks dat ik geen slecht mens ben. Ik zie immers geen spoken. Waarom moet ik maar mijn schouders ophalen bij zoveel kwaad dat mij wordt toegewenst? Waarom is dit niet nodeloos grievend?

Het antwoord ligt in iets wat we kinderen leren: sticks and stones may break my bones, but words will never hurt me. Woorden doen geen pijn. We leren kinderen dat het een volwassen reactie is om de kwetsende woorden van anderen naast ons neer te leggen. Kinderen kunnen dat nog niet en daarom moeten we het ze leren, zodat ze zich later als volwassenen kunnen gedragen. Volwassen mensen kunnen dan op een volwassen manier met elkaar omgaan.

We moeten kinderachtig gedrag niet belonen. Iedere opvoeder weet wat daarvan komt.

Remy van der Meer

Afbeelding: de gewraakte cover van Charlie Hepdo 

“But there is nothing more wrong than a government lying to its people about those wars, then asking these same citizens to put their lives and their taxes on the line for those lies. If a war is justified, then tell the truth and the people will decide whether to support it. If you have read any of the Afghan or Iraq war logs, any of the US embassy cables or any of the stories about the things WikiLeaks has reported, consider how important it is for all media to be able to report these things freely.” Read Julian Assange’s whole letter on The Australian.

Kwade genius
Dat is natuurlijk een voorbeeld van bezielde en bezielende taal zoals je dat tegenwoordig nog maar weinig tegenkomt. Toch realiseert ook Kleinpaste zich de geringe impact van z’n woorden want, zo stelt hij, zijn boodschap aan Wilders zal wel ‘aan dovenmansoren zijn besteed’. Dat lijkt me een terechte constatering.

Feitelijk hebben Corstens en Kleinpaste natuurlijk gelijk: Wilders ondermijnt het vertrouwen in rechtspraak. Een wrakingsverzoek indienen ondermijnt vertrouwen in de rechtspraak. In hoger beroep gaan ondermijnt vertrouwen in de rechtspraak. Kijken naar Mohammed Enait ondermijnt vertrouwen in de rechtspraak. Stellen dat alle rechters in dit land links zijn, ondermijnt vertrouwen in de rechtspraak. Vertrouwen in [vul maar in] kan sowieso gemakkelijk worden ondermijnd. Beschuldig je partner eens voor de lol van vreemdgaan – succes verzekerd. Het uiten van wantrouwen ondermijnt altijd vertrouwen. Tot zover de open deur.

Maar hoe weet je in hoeverre je het iemand kwalijk kunt nemen ‘ondermijnende’ uitspraken te doen? Het probleem met Corstens en Kleinpaste is natuurlijk dat ze impliciet een heel duidelijke verklaring bieden voor Wilders’ ondermijnende gedrag: Wilders is een kwade genius die het vertrouwen van het publiek in de rechtspraak doelbewust manipuleert. Hij is als de restauranthouder die in de stad het gerucht verspreid dat er ratten rondlopen in de keuken van z’n concurrent. Een kwaadaardige self fulfilling prophecy.

Beer in het bos
Niet verrassend dus dat zo’n boodschap aan dovemansoren is besteed. Wie iemand ervan beschuldigt een kwade genius te zijn die valse theorieën spuit, doet immers twee dingen: (1) de intenties van die persoon in twijfel trekken; en (2) diens achterban beschuldigen ontvankelijk te zijn voor onzin. De stelligheid van die boodschap maakt logischerwijs dat het nooit een PVV-stemmer aan het twijfelen brengt, maar vooral een preek is voor de eigen parochie.

Toch zou minder stelligheid en meer twijfel de boodschap van Corstens en Kleinpaste juist versterken. Wilders staat bekend als een man die nooit het debat aangaat, wat vanzelfsprekend enorm bijdraagt aan het mysterie Wilders. Vaak bezien als een kracht van Wilders, is het evengoed een zwakte. Waarom zouden critici het mysterie Wilders niet nog wat meer vergroten?

Het klassieke voorbeeld van succesvolle twijfel is het tv-spotje Bear in the Woods waarmee Ronald Reagan zich wist te positioneren als een ‘veilige’ presidentskandidaat. De beer in het spotje is een duidelijke toespeling op de Sovjet Unie in een periode waarin Reagan te boek stond als een rechts rabiate politicus die vond dat de Sovjet Unie bestreden moest worden. Maar het spotje deed iets heel anders: het mysterie van de Sovjet Unie te vergroten in plaats van het beeld van de Sovjet Unie als Evil Empire te bestendigen. Voor Reagan deed het spotje wonderen. Veel meer mensen bleken ontvankelijk voor de boodschap dat de Sovjet Unie een Evil Empire zou kunnen zijn dan voor de boodschap dat het een Evil Empire was. Better be save than sorry.

Dat is ook waarom twijfelen aan de beweegredenen en motieven van Wilders waarschijnlijk effectiever is dan hem hardop beschuldigen van rechtspraak ondermijnende uitspraken. In ieder geval wekt het meer de schijn van onpartijdigheid.

Eric Stam is debattrainer en gespreksleider.

Het ging om een civiel kort geding waarin de Nederlandse Islamitische Federatie (NIF) een verbod eiste op het uitzenden van de film Fitna. Toen die film op Liveleak verscheen vlak voor de zitting, werd de eis gewijzigd. NIF eiste daarna onder meer een verbod op het doen van discriminerende of beledigende uitlatingen over de islamitische bevolkingsgroep of het islamitische geloof en/of cultuur en/of de profeet Mohammed. Ook mocht Wilders van het NIF de profeet Mohammed geen barbaar meer noemen en de term “fascistisch” niet meer gebruiken in relatie tot de islam en de Koran. De Koran mocht ook niet meer worden betiteld als “islamitisch Mein Kampf”. FIN wilde dat Wilders een rectificatie zou publiceren in twee landelijke dagbladen.

Integratievraagstukken
De rechter wees alle vorderingen af: ”De uitlatingen van gedaagde in kwestie … houden rechtstreeks verband met
diens politieke opvattingen. Zij zijn als zodanig voor hem van betekenis in het maatschappelijk debat over de positie van de islam in Nederland, de oorzaken van moslimextremisme en integratievraagstukken. In dit debat, waarvan de toonzetting sinds de terroristische aanslagen in New York in 2001 en de moord op Theo van Gogh in 2004 in het algemeen is verscherpt, heeft gedaagde de bedoeling om de samenleving te waarschuwen tegen wat in zijn ogen de islamisering van Nederland is.

[D]e voorzieningenrechter [is] met gedaagde van oordeel dat de … gebezigde term ‘fascisme’ niet zo beperkt moet worden uitgelegd dat deze uitsluitend betrekking heeft op de Holocaust en andere kwaadaardigheden van nazi-Duitsland, maar veeleer moet worden gezien als een verzamelbegrip voor ideologieën met beginselen die een totalitair politiek systeem omarmen dat geen ruimte laat aan andersdenkenden. Gedaagde meent vergelijkbare beginselen te herkennen in de islam en de Koran en hij heeft deze analyse met de door hem getrokken parallel aan de orde willen stellen als politicus en deelnemer aan het publieke debat. Daarbij komt dat in het bijzonder voor een parlementariër geldt dat hij in het openbaar debat ook buiten de Tweede Kamer, zo nodig met scherpte, zijn standpunt naar voren moet kunnen brengen. In dit licht bezien kan niet worden gezegd dat gedaagde met de door hem gekozen bewoordingen, ofschoon provocerend, oproept tot haat of geweld tegen moslims.”

Haatzaaien
Geen haatzaaien dus volgens de Rotterdamse rechter, die zwaar leunde op een uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (Giniewski t. Frankrijk). Ik heb alleen hele korte fragmenten van het pleidooi van Moszkowicz gezien, maar ik neem aan dat deze uitspraak van de Rotterdamse rechter daarin prominent voorkomt. Dit zijn overwegingen die zo een-op-een over kunnen worden genomen in de lopende strafzaak. Recent benadrukte ook het Hof Den Haag nog het belang van de uitingsvrijheid in het politieke debat.

Daar komt bij dat Wilders nu verdachte is in een strafzaak. De strafrechtelijke lat ligt hoger dan de civielrechtelijke, zodat een veroordeling in de strafzaak nog minder voor de hand ligt. Niet voor niets wilde het OM Wilders ook helemaal niet vervolgen, en eist het OM nu vrijspraak nadat het Hof het OM dwong alsnog te vervolgen. Toch is ook weer niet helemaal uitgesloten dat de rechtbank in de strafzaak tot een veroordeling komt. In respectievelijk 2009 en 2010 deed het Europese Hof uitspraak in zaken over uitlatingen van de Belgische politicus Féret en van de Franse politicus Jean-Marie Le Pen. Beiden waren in hun land veroordeeld wegens discriminatie en haatzaaien richting moslims. Het Hof oordeelde dat beide veroordelingen terecht waren. Het valt naar mijn mening alleen te betwijfelen of de uitlatingen van Féret en Le Pen vergelijkbaar zijn met die van Wilders (zie daarvoor de laatste twee links).

Wraking
En dat gekke begin van het proces, met de misstappen van de rechtbankvoorzitter. Was dat nou echt een wraking waardig, of circus van Moszkowicz, die iedere kans aangrijpt om een showelement toe te voegen? Naar mijn mening, en die van eigenlijk alle juristen die ik hierover heb gesproken, konden de uitspraken van de rechtbankvoorzitter echt niet door de beugel. Ze waren op zijn minst onhandig. Als Wilders roept dat een veroordeling van hem zou bewijzen dat de rechtbank bevooroordeeld is, is dat natuurlijk onzin. Maar als de rechtbankvoorzitter dit soort uitspraken doet en het wrakingsverzoek vervolgens wordt afgewezen, ligt het voor de hand dat het gevoel van de Wildersaanhang wordt bevestigd dat rechters anti-Wilders zijn en dat ook mee laten wegen in hun beraadslaging. Het laatste waar je als rechterlijke macht op zit te wachten in zo’n belangrijke zaak.

De hoofdvraag
Hoofdvraag is natuurlijk of tegenstanders van Wilders er nou mee gediend zijn als hem de mond wordt gesnoerd. Verdient een wolf in schaapskleren nou echt de voorkeur boven een wolf met zichtbare tanden en een glimmende wolvenvacht? Dat roept vragen op over de voorkeur die continentaal Europa sinds WO II heeft voor een verbod op discriminatie boven de vrijheid van meningsuiting. Bepaalde dingen mogen niet gezegd worden omdat ze te kwetsend zijn. In landen als Frankrijk en Duitsland bestaan zelfs specifieke strafbepalingen voor bijvoorbeeld het ontkennen van de holocaust. Die discussie is lastig, maar in Nederland wordt wel erg snel geroepen dat afschaffen van het verbod op discriminatie gelijk staat aan fascisme, racisme of vergelijkbare -ismen. In de VS bestaat geen verbod op het doen van discriminerende uitlatingen. De vrijheid van meningsuiting is ook daar niet absoluut, maar wordt alleen begrensd door gevallen waarin er een ‘clear and present danger’ ontstaat. Bijvoorbeeld een oproep tot geweld. Dat betekent niet dat ieder publiek debat in de VS wordt verpest door rabiate racisten. Ze zijn zichtbaar, maar blijven toch relatief marginaal. En laat de VS nou net een zwarte president hebben. Dat moet ik in Nederland, en in de meeste andere landen waarin het verbod op discriminatie heilig is, nog maar zien gebeuren. U hoort mij niet pleiten voor afschaffen van het verbod op discriminatie, daar zou ik nog eens heel diep over moeten nadenken. Maar het is misschien wel nuttig daar een open discussie over aan te gaan.

Jens van den Brink is advocaat bij het gezaghebbende kantoor Kennedy van Der Laan. Niet geheel toevallig is hij ook de raadsman van Bert Brussen in Brussen-gate. Dit artikel verscheen eerder op Mediareport.nl.

De meeste lezers van DeJaap zijn vermoedelijk opgegroeid in een periode waarin aandacht naar pestgedrag vooral uitging naar de zaken die jongens doen: schoppen, slaan, duwen, spullen afpakken en meer van dat soort kattenkwaad. Maar tegenwoordig weet men ook wel dat de relationele agressie die het vrouwvolk uitoefent minstens zo gemeen en venijnig is. Volgens sommige deskundigen is dit typische pestgedrag van meisjes zelfs schadelijker dan het fysieke geweld dat jongens elkaar aandoen!

Krassen op de ziel
We weten allemaal dat meisjes anders pesten dan jongens. Meisjes klitten samen in groepjes, meisjes sluiten anderen buiten, meisjes manipuleren, meisjes trekken je aan en stoten je af, meisjes doen alleen aardig tegen je als er niemand anders bij is, meisjes dreigen je in de steek te laten als je met iemand anders speelt. Lees maar. Meisjes slaan en schoppen je weliswaar niet in de buik of tegen schenen, maar met hun pure, onversneden en achterbakse valsheid laten ze diepe krassen achter op de ziel van hun slachtoffers.

Lespakketten dus om het pestgedrag van meisjes tegen te gaan. Een interessant idee. Is hier sprake van de sociale stigmatisering van typisch meisjesgedrag, na jarenlange berichten dat jongens het in het onderwijs zo moeilijk hadden? Dat zou een fraai staaltje historische gerechtigheid zijn, restoring the balance! Wellicht hebben we hier te maken met een stukje doorgeschoten feminisering van de samenleving die – oh ironie! – eens niet de mannelijke maar de vrouwelijke helft van de samenleving raakt. De meeste jongens missen immers het venijn, de dubbelzinnigheid, de welbespraaktheid om te kunnen pesten zoals een (jonge) vrouw dat kan. Relationele agressie serieuzer nemen dan fysieke agressie, een interessante moraal is het zeker. Met mannen aan de macht in het onderwijs is de vraag of het probleem überhaupt was opgemerkt.

Vrijheid van meningsuiting
Toch kon ik het niet helpen om weer aan het politieke showproces van Geert Wilders te denken. Want een vals, blond kreng is dat volgens contemporaine pedagogische standaarden toch. Wie niet beter wist en het fenomeen Wilders eens niet met het geijkte begrippenapparaat van vrije meningsuiting wil benaderen, zou haast denken dat Wilders een meisje van een jaar of 13 was.

Dan is het maar de vraag of Bram Moskowitz de juiste strategie heeft gekozen ter verdediging in het politieke showproces van de 21^ste eeuw. Want stellen dat de grens van vrije meningsuiting ligt bij het oproepen tot geweld klinkt ineens hopeloos naïef, simplistisch en verouderd voor wie oog heeft voor de destructieve krachten van Wilders’ vrouwelijke, relationele agressie. Wilders op de basisschool zou waarschijnlijk te maken krijgen met Rationeel-Emotieve Therapie van Albert Ellis om zijn eigen valkuilen te ontdekken en te leren hoe positieve gedachten leiden tot prettig, sociaal gedrag. En ineens wordt duidelijk waarom het vooral mannelijke politieke commentatoren zijn die de dubbelzinnige frames, formuleringen en strategische wendingen van Wilders analyseren als slim, doortrapt en geniaal. Gemene meisjes van 13 zouden de afgelopen jaren precies hetzelfde hebben gedaan.

Eric Stam is debattrainer, gespreksleider en kritisch recensent van lespakketten in het onderwijs. Hij weet vrijwel elke discussie op Geert Wilders te betrekken.

Zes jaar is de populistische politicus nu bezig aan zijn opmars, sinds hij in september 2004 brak met de VVD om de eenmansfractie Groep Wilders op te richten. Zijn favoriete aanpak is de aanval en hij neemt nooit een blad voor de mond terwijl zijn uitspraken onder het mom van de vrijheid van meningsuiting steeds feller zijn geworden. Van een ‘tsunami van een ons wezensvreemde cultuur’ die ‘moet worden tegengehouden’ via het leggen van directe verbanden tussen islam en criminaliteit, het vergelijken van de Koran met Mein Kampf en het voorstellen van een kopvoddentax, tot het uitbrengen van de film Fitna, een nogal saai knip- en plakwerk dat aan zou moeten tonen dat de islam gewelddadig en fascistisch is. Het proces dat vandaag tegen hem begonnen is en dat is gebaseerd op een combinatie van zijn als discriminerend op te vatten uitspraken, is echter niet het stootblok wat de fatsoenselite van Nederland hoopt dat het zal zijn. Het zal zich namelijk ontvouwen als een nieuw politiek huzarenstukje van een in olie gedompelde worstelaar die al zes jaar ongrijpbaar is voor zijn tegenstanders. Zij komen niet verder dan hem af te schilderen als een haatzaaiende racist die voor verdeeldheid zorgt zonder oplossingen aan te dragen of naar zijn kiezers te luisteren, terwijl zij zelf geen constructief, inhoudelijk weerwoord op tafel weten te leggen, anders dan varianten op het wanhopige ‘Dit moeten we niet willen met zijn allen!’.

Wervelwind Wilders
De onmacht van zijn tegenstanders om de PVV-leider inhoudelijk omver te trekken is tekenend voor zijn onstuitbare opmars. Iedereen wordt omver geblazen door wervelwind Wilders. Ondertussen toont de man zich een verbeten en uitgekookt politicus. Zijn volledige privacy en privéleven zijn al jaren verdwenen aangezien hij wegens vele bedreigingen niet zonder beveiligers buiten kan komen – een pijnlijk gegeven waar te vaak schouderophalend overheen gestapt wordt. Maar Wilders draagt zijn lot, want hij heeft een doel voor ogen. Ondanks de verwerpelijkheid van zijn xenofobie jegens moslims, is zijn aanpak zeer geslepen.

Wilders hakt op Marokkaanse jongens, maar belooft daar extra investeringen in veiligheid tegenover te zetten (al is natuurlijk de vraag of ‘stadsmariniers’ een goed idee zijn). Dat spreekt aan bij VVD en CDA. Wilders beschimpt moslims maar heeft verregaande plannen om de zorg te verbeteren – plannen die hem in de linkerhoek bij de SP plaatsen, die hem op dat punt als een onverwachte bondgenoot hebben (en waar ze dus een beetje voorzichtig mee om moeten gaan). Om diervriendelijk links onderling verdeeld te houden in hun standpunten over hem, heeft Wilders Dion ‘114, red een dier’ Graus. Wellicht voorkomt het paaien van ’s lands dierenvrienden zelfs een nieuw Volkertje.

Buigen of barsten
Zijn politieke stuurmanskunst heeft hem in een voor zijn vooralsnog niet al te geloofwaardig overkomende partij bijzonder gunstige uitgangspositie gebracht: vanuit de oppositie gedoogsteun aan een minderheidskabinet geven. Macht zonder verantwoordelijkheid. Terwijl Mark Rutte en – vooral – Maxime Verhagen met de grootst mogelijke inspanning de coalitiegesprekken op de rails wisten te houden, terwijl ze hun eigen achterban in bedwang moesten houden, speechte Wilders bij Ground Zero in New York tegen de bouw van een moskee. Terwijl het CDA buigt of barst op een congres dat (ondanks dat zijn naam zo veel mogelijk vermeden werd) om hém draaide, steekt hij een anti-moslimspeech af in Berlijn. In het Duits, nota bene. Niemand die hem een strobreed in de weg legt.

Als hij dan vervolgens voor een rechtbank dient te verschijnen, maakt Geert Wilders zich wel boos, maar geen zorgen. Als hij in het gelijk gesteld wordt, kan hij heel hard ‘Zie je wel!’ roepen. Als hij verliest zal dat zijn achterban én anderen enkel sterken in de opvatting dat Nederland alleen democratie kent voor mensen met een ‘fatsoenlijke’ ideoligische overtuiging. In dat laatste wordt hij alvast geholpen door rechtbankvoorzitter Jan Moors, die een ‘schijn van partijdigheid’ wekte en na één ochtend wellicht al vervangen moet worden. Wéér iets wat Wilders alleen maar sterker zal maken. Als zijn politieke tegenstanders ook maar enige kans willen hebben om ’s lands meest gehaaide politicus met de schouders op de mat te dwingen, zullen ze zijn ongelijk aan moeten tonen door zelf met constructieve alternatieven te komen. In kamerdebatten, waarin Wilders als democratisch politicus op gelijke voet staat met zijn tegenstanders.  Niet in een rechtbank, waar hij als verdachte in een bankje langzaam zetels zit te winnen. Want dat is ook macht zonder verantwoordelijkheid.

Bart Nijman heeft een zekere bewondering voor Wilders’ doorzettingsvermogen en politieke vernuft. Tevens vindt hij dat dubieuze daden voor een rechtbank verantwoord dienen te worden, geen dubieuze meningen. Laat Geert zich maar bewijzen op het Binnenhof, niet voor een gerechtshof.

Zijn advocaat had namelijk in de gaten dat een politieverhoor niet noodzakelijk was en daarom was een schriftelijk reageren van zijn advocaat afdoende. Van Casteren zit nu in de dubieuze situatie dat hij lijdend voorwerp is in een justitieel onderzoek. Zo’n onderzoek kan jaren duren. Zeker als het lijdend voorwerp zomaar gebruik heeft gemaakt van de vrijheid van meningsuiting. Dat mag natuurlijk niet zomaar.

Zo zit cartoonist Gregorius Nekschot, die volgens de linkse vrijheidsstrijder Rene Danen ‘schandalige tekeningen waarop minderheden op gruwelijke wijze werden beledigd’ maakte en dus ‘terecht werd opgepakt’, nog steeds te wachten op bericht van het OM. Nu alweer bijna twee jaar.

Het is te hopen dat Van Casteren niet ook twee jaar hoeft te wachten. Het moet toch voor iedereen, behalve voor de politie in Lelystad die nooit wat te doen heeft omdat zoals iedereen weet échte criminaliteit helemaal niet bestaat in Lelystad, intuïtief duidelijk zijn dat vervolgen voor ‘belediging’ ongekend lachwekkend is. Lachwekkend tot in bananenrepubliekachtige proporties.

Maar ja, Nederland hè. Daar houden ze niet van de vrije meningsuiting. Ook al wordt keer op keer op keer op keer op keer op keer op keer op keer bevestigd dat zulks gewoon een grondwettelijk recht is.

Van Casteren wordt bij dezen veel succes gewenst. En ook de anonieme babyboomers die hieronder standaard gaan reageren met ‘bij vrijheid van meningsuiting hoort ook verantwoordelijkheid’ en ‘je mag niet alles zomaar mag zeggen zeker niet als dit mensen kwetst’ worden bij dezen veel succes gewenst. Vergeet niet over Kafka te dromen vannacht.

Het werd (bij gebrek aan doorvragen door Jelle Brandt Corstius) niet geheel duidelijk wie hij precies bedoelde met ‘wij’ en wie derhalve de veronderstelde ‘zij’ waren. De gewekte indruk was in elk geval dat het onderscheid hier grosso modo ‘wij westerlingen’ en ‘zij moslims’ betrof. Moslims zijn voor Olaf dus een soort olifanten. Immers, het gedrag van een smal deel wordt tot kenmerkende eigenschap gemaakt van de gehele categorie. ‘Moslims’ plegen aanslagen. ‘Moslims’ metselen homo’s in. ‘Zij’ zijn, derhalve, minder beschaafd dan ‘wij’.

Wij/zij denken
De dynamiek van het wij-zij denken is in de sociale wetenschappen uit en te na beschreven. Norbert Elias laat in zijn Gevestigden en Buitenstaanders (1965) bijvoorbeeld zien dat deze dynamiek zich vaak getekend wordt door twee dingen. Enerzijds kenschetsen mensen de eigen wij-groep aan de hand van positief gedrag dat beantwoordt aan heersende normen en waarden. Afwijkend gedrag door leden van de eigen groep, wordt gezien als individuele, regelbevestigende uitzondering. Anderzijds worden zij-groepen vaak als geheel gekarakteriseerd op basis van het negatieve gedrag van bepaalde leden van die groepen. Positieve uitzonderingen worden niet opgemerkt of zelfs geïsoleerd; zij worden door hun ‘goede’ gedrag niet langer beschouwd als lid van de zij-groep.

Ook andere wetenschappers lieten zien dat het hier veel voorkomend menselijk gedrag betrof, dat tegelijkertijd irrationeel was en tot onrechtvaardigheid leidde. Kort na de Tweede Wereldoorlog vielen deze inzichten in vruchtbare aarde, hetgeen in de jaren ’70, ’80 en ’90 leidde tot een vrij algemeen aanvaarde maatschappelijke weerstand tegen het generaliseren van groepen. Het werd zelfs een dermate groot taboe dat het onderwerp schier onbespreekbaar was geworden, op straffe van het predikaat ‘racist’. In Nederland kwam hierin een kentering na 9/11 en het tijdperk Fortuyn. Anno 2010 is de beschreven vorm van wij-zij denken in Nederland weer vrij normaal en geaccepteerd geworden. Alles mag gezegd worden, zo luidt het credo.

Morele terreur
Nu leidt taboeïsering niet tot begrip maar uitsluitend tot zwijgzaamheid. Het wordt ervaren als morele terreur en versterkt de heimelijke emoties eerder dan ze te temperen. Daarom is de genoemde kentering op zichzelf een goede zaak. Vrijheid van meningsuiting is niet onderhandelbaar, óók als de betreffende mening dom of onaangenaam is. Het mooie van de vrije meningsuiting is namelijk dat je op jouw beurt ook ongeremd tegen die meningen in mag gaan.

Toen ik, dit alles overwegende, via Twitter mijn verbazing en ongenoegen uitsprak over de ongenuanceerde opmerking van Olaf, bleek dat ik mij had vergist. Klaarblijkelijk verkeerde ik geheel ten ónrechte in de veronderstelling dat de vrijheid van meningsuiting ook voor mij gold. Getuige bepaalde reacties geldt deze alleen voor sommige mensen.

Dat wist ik niet.

Kapotbloggen
Zat ik daar, argeloos uitleggend dat het – bovenstaande gedragsdynamiek indachtig – vreemd was om ‘hen’ wel als groep de wandaden van individuen aan te rekenen, terwijl dat ‘ons’ bespaard bleef. Zonder gêne erop wijzend dat ‘wij’ met 10 procent van de mensen 90 procent van de rijkdom in handen hadden en die situatie welbewust in stand hielden, dus hoezo beschaafd? Mij van geen kwaad bewust en er, kortom, vrolijk op los reutelend.

Maar dat was dus helemaal fout, zo is mij uitgelegd. Ik kan de vinger er nog niet helemaal op leggen, maar tot zover ik het op dit moment begrijp mag alles gezegd worden, mits het irrationeel, stompzinnig en boos is. Nuance, schmuance, lang nadenken is voor sukkels en houd je je daar niet aan, dan word je ‘kapotgeblogd’…

Het gaat even duren voordat de olifanten in mensen veranderen en ik het nuanceverschil tussen de wél- en de niet-toegestane meningen helemaal heb begrepen. Zoiets heeft tijd nodig. Ietwat bedremmeld ben ik dan ook teruggekeerd naar het kalme en rustige medium van de televisie. Daar was Erwin Olaf die, in tegenstelling tot de meeste van mijn digitale kwelgeesten, tegenover die ene rare opmerking nog zo’n drie uur aan intelligente, beschaafde inzichten stelde. Verademend.

Samir Bashara is fractievoorzitter van GroenLinks in Hoorn.

Lamkharrat startte op persoonlijke titel op Facebook de steungroep ‘Vrijheid van meningsuiting is er voor iedereen. Ook voor de AEL’. Zij is het niet eens met een recente uitspraak van het Arnhemse gerechtshof. Dat veroordeelde het zieltogende antisemitische clubje AEL in hoger beroep wegens het plaatsen van Holocaust-ontkennende cartoons. ‘Er wordt met twee maten gemeten’, aldus het PvdA-raadslid in het vraaggesprek.

Cartoonzaak
Daar zit wat in. Het is een van de redenen dat ik niet blij ben met de vervolging van de Arabisch-Europese Liga en haar Nederlandse voorzitter Abdoulmouthalid Bouzerda. ‘Vrijheid van meningsuiting geldt ook voor abjecte figuren en meningen’, schreef ik in april, toen de cartoonzaak door de rechtbank werd behandeld. Bouzerda diskwalificeert vooral zichzelf met zijn smakeloze spotprenten. Vervolging was daarom in mijn ogen zinloos.

Tegen het cartoonproces bracht ik nog een juridisch irrelevant argument in: ‘Natuurlijk kunnen we de gedachtepolitie opdragen om de onverbeterlijke massamoordontkenners en antisemieten op te sporen en te vervolgen. Dit zal hun alleen maar sterken in hun veronderstelling dat de islam en de moslims straffeloos mogen worden beledigd, terwijl je geen kwaad zou mogen zeggen van de Joden.’

Discriminatie
Lamkharrat is de levende illustratie van dit argument. Tegen Wereldjournalisten zegt ze: ‘De ene groep mag blijkbaar verder gaan dan de andere en met het beledigen van anderen. En met de ene groep mag je dus blijkbaar meer de spot drijven dan met de andere. (…) Verder: waarom zou de ene discriminatie als erger beoordeeld moeten worden dan de andere? Alle discriminatie is even erg. (…) Als je rekening moet houden met gevoelens, dan is het einde zoek. Daarom heb je juist nu het recht.’

Verderop gaat ze verder in op de ‘twee maten’: ‘Moslims moeten een olifantenhuid kweken, zo wordt gezegd, wanneer ze beledigd worden, maar andere groepen hoeven dat dus niet. Dat begrijp ik niet. Zo maak je het verschil tussen burgers en krijg je het gevoel dat je een tweederangsburger bent.’

Westergaard en Nekschot
Bij Lamkharrats verongelijktheid hoort ook verbazing over ‘de oorverdovende stilte’ na de veroordeling van de AEL, ‘terwijl voor Westergaard en Nekschot heel Nederland in rep en roer was’. ‘Er is geen ophef hierover, er is geen maatschappelijk debat hierover. Daar sta ik versteld van.’

Westergaard wordt sinds de plaatsing van zijn Mohammed-cartoons met de dood bedreigd. Hij was het doelwit van terroristische moordcomplotten. Rond de plaatsing van zijn cartoons ontstond een internationale diplomatieke crisis. Verwacht Lamkharrat nu echt dat de veroordeling van de AEL-voorzitter net zo veel opwinding veroorzaakt als de Deense cartoonkwestie? Of net zo veel ophef als de arrestatie van Gregorius Nekschot, die door tien agenten werd opgepakt en in de cel werd gestopt – waartegen inderdaad veel protest kwam, zij het niet al te veel vanuit de hoek van Lamkharrats eigen PvdA.

Oorverdovende stilte
Van een oorverdovende stilte rond het AEL-vonnis is evenmin sprake. Op website DeJaap.nl (opgericht door ’vrijheidsfundamentalist’ Bert Brussen) keerde Huub Bellemakers zich tegen het verbod van de AEL-cartoons. Op zijn site Lucaswashier.nl schreef ‘vrijheidsnarcist’ Robert Engel: ‘Ik vind dat ik alles moet kunnen plaatsen. Komen we op voor Gregorius Nekschot, dan komen we op voor AEL.’ Op DagelijkseStandaard.nl concludeerde Sven dat de vrijheid van meningsuiting averij heeft opgelopen. Op andere plaatsen was er instemming met het vonnis op grond van redelijke argumenten. Oorverdovend stil was het dus zeker niet, en het maatschappelijk debat is er wel degelijk.

De PvdA-politica benadrukt dat ze pleitbezorger is voor de vrijheid van meningsuiting, meldt Wereldjournalisten, dus ook die van de cartoonisten Gregorius Nekschot en Kurt Westergaard. De vraag of die vrijheid van meningsuiting ook voor PVV-leider Wilders geldt, beantwoordt Lamkharrat echter ontkennend. ‘Wilders is een parlementariër en dat brengt andere verantwoordelijkheden met zich mee. Hij spreekt zich verder stelselmatig beledigend uit over moslims. Die rechtszaak kun je echt niet vergelijken met die tegen de AEL.’

Meten met twee maten mag dus niet, behalve als het om Geert Wilders gaat. Met een variant op George Orwell: ‘Alle dieren zijn gelijk, maar sommige dieren zijn iets minder gelijk dan de andere.’

Dit artikel verscheen eerder op www.hetverraadvanlinks.nl.

De Arabisch-Europese Liga publiceerde deze cartoon naar eigen zeggen om een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat over het verbieden van cartoons. Meer specifiek zou de cartoon een ‘deelname aan het maatschappelijk debat over de “dubbele moraal” ten aanzien van uitingsdelicten’ zijn. Anders gezegd: hullie publiceren beledigende cartoons over moslims, dan mogen wij dat ook over anderen. De rechtbank was het eerst eens met de AEL, het gerechtshof te Arnhem vond het in hoger beroep toch grievender dan nodig.

In Nederland heeft, door het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, de Holocaust een status aparte. Die mag je niet ontkennen of bagatelliseren. Dat lijkt terecht. De Holocaust is waarschijnlijk de grootste misdaad van de mens ooit en een symbool van het ultieme kwaad. Het is echter onterecht dat je daar geen cartoons over mag maken. Als je cartoons over God, de Koningin, Allah of Bert Brussen mag maken, mag dat ook over de Holocaust. Dát is vrijheid van meningsuiting. De verontwaardiging was terecht groot rond de zaak Nekschot. Vreemd dat dit nu nog niet is gebeurd.

Natuurlijk is het smakeloos en vooral dom. De bewijzen voor de Holocaust zijn overweldigend. Het is ook makkelijk: Holocaust-ontkenners zijn te dom voor woorden, dus je weet dat je die verder niet serieus hoeft te nemen. Maar dat betekent niet dat je er geen cartoons over mag maken. Joden verdienen net als moslims, babyboomers, kinderen en CDA-ers respect, maar moeten ook tegen grievende uitingen kunnen. Leuk is anders misschien, maar dat hoort erbij in een vrije samenleving. Want weet je wie er ook cartoons verbood? Precies.

Huub Bellemakers wacht op de kamervragen van Geert Wilders over deze kwestie

Afbeedling: Mr. Enjoy

Ik heb je stuk met groeiende verbazing gelezen. Uiteindelijk bleef ik verbijsterd achter. Jouw retoriek is een prachtige poging om de stand van zaken te verdraaien. Ik kan niet anders dan concluderen dat deze voorkomt uit een verwrongen wereldbeeld waarin de slachtoffers daders zijn en vice versa. Het is tevens een krachtige poging een illusie in stand te houden: namelijk dat de ‘boodschappers’ de schuld dragen. Ach ja, shoot de messenger. Ik begrijp het wel, het is natuurlijk veel prettiger om te geloven dat er eigenlijk niet zo heel veel aan de hand is, en daarbij dat we zelf verantwoordelijk zijn. Dat versterkt het idee dat we zelf de controle hebben, niet? Ik vind het een geweldige prestatie, daar niet van, en het doet me denken aan het Stockholm-syndroom, maar sta me toe je te wijzen op een aantal redeneringen die kant-noch-wal raken.

Om te beginnen zou ik je standpunt als volgt willen samenvatten: niet de radicalen zijn een gevaar voor de vrijheid van meningsuiting, nee, mensen die voor die vrijheid opkomen zijn het gevaar, want ze claimen die vrijheid en polariseren daarbij, vooral de door jou zo verfoeide liberale secularisten.

Polarisatie
Iemand die niet wil dat alles over zijn godsdienst gezegd mag worden, staat lijnrecht tegenover iemand die vrijuit wil kritiseren. Daar valt geen compromis over te sluiten.
Het is niet mijn bedoeling bevolkingsgroepen tegen elkaar uit te spelen en lijnrecht tegenover elkaar te zetten. Maar na heldere observatie kan ik soms niet anders dan concluderen dat dit al het geval is. Is degene die het vaststelt dan plots de polarisator? Of is de sociale werkelijkheid reeds gepolariseerd? Mij dunkt het laatste. Het socialistische Alle menschen werden bruder is natuurlijk een zeer nobel streven, maar niet te verwezenlijken in een wereld met tegenstrijdige belangen. Altijd maar de goede vrede willen bewaren is een verzaking van principes en opvattingen, dat is zoveel water bij de wijn doen, dat er van wijn geen sprake meer is. De weg van de minste weerstand kiezen heet dat. ‘Laten we onze mond maar houden, dan blijft het gezellig.’

Verdraaiingen

Wat Smaling inderdaad doet [zoals Linda Duits opmerkt] is de vrijheid van meningsuiting verbinden aan de ‘ons’ categorie en intolerantie aan de ‘zij’ categorie: moslims.

Nee hoor. Ik heb het over moslims die daadwerkelijk bedreigen, niet alle moslims, dat maak jij er voor het gemak van, in een poging een standpunt te creëren dat makkelijk onderuit te halen is. Ik zeg niet voor niets: de oproep van Wilders om de Koran te verbieden is net zo kwalijk. Rechts-radicalen die andersdenkenden bedreigen: even misselijk. Misschien had ik dat wat meer moeten benadrukken. Ik maak dus niet alle moslims verantwoordelijk voor intolerantie maar heb het dus over de verantwoordelijken: de islamieten die daadwerkelijk overgaan tot intimidatie met geweld. Er zijn veel opiniemakers die ‘niet meer alles durven zeggen,’ en dus zelfcensuur toepassen. Dit lijkt me een regelrechte ondermijning van de democratie. Ook wil ik aantekenen: is het je opgevallen dat in alle landen waar de islam politieke invloed heeft, de vrijheid van meningsuiting zo goed als niet-bestaand is?

Passages
Voorts zeg je:

“De vrijheid van meningsuiting wordt ingezet om moslims de mond te snoeren in een situatie, mede geschapen door de zogenaamde islam-critici, waarin de wij-zij tegenstelling hoogtij viert.”

Dit is een volslagen absurde redenering. Vrijheid van meningsuiting inzetten om moslims de mond te snoeren? Waar heb je het over? Dat kan niet eens. Dezelfde vrijheid van meningsuiting die ik propageer stelt moslims juist in staat zich volledig vrij te mengen in het debat. Bovendien: de vrijheid van meningsuiting ‘claimen’ is ook al onmogelijk, omdat het verdedigen ervan impliceert dat je deze toekent aan alle anderen.

“De grootste bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting zijn niet zozeer de radicale moslims met (hun dreiging van) geweld; zij maken de waarde van de vrijheid van meningsuiting als heilig symbool alleen maar sterker.”

In logisch opzicht  is deze redenering volledig vergelijkbaar met deze: de grootste bedreiging voor de veiligheid zijn niet criminelen, zij maken de waarde van veiligheid als heilig symbool alleen maar sterker. Of: milieurampen zijn niet verantwoordelijk voor aantasting van het milieu, zij maken de waarde van het milieu als heilig symbool alleen maar sterker.

Nog een prachtpassage:

“Het is een tactiek die ertoe leidt dat de mening van de ander irrelevant wordt als zijnde een kwestie van intolerantie, haat, angst en irrationeel gedrag; niet de moeite waard om mee te discussiëren. Dit maakt de vrijheid van meningsuiting tot een volledig leeg en overbodig begrip; daar zit wel degelijk een dreiging dus voor de vrijheid van meningsuiting.”

Natuurlijk is de mening van de ander niet per definitie irrelevant, ook dat beweer ik niet. Die moet juist een rol spelen in discussie omdat er anders van discussie geen sprake is.

“Integendeel er hoeven maar twee moslims iets te roepen over een televisieprogramma en men ervaart een zoveelste frontale aanval op de vrijheid van meningsuiting.”

Ook onjuist. Het is een van vele gevallen, die ik reeds heb aangehaald.

“Die zelfgecensureerde afbeelding van de profeet werd vervolgens gecensureerd en is overal terug te vinden. Wat een zege voor de vrijheid van meningsuiting en wat een lange neus.”

Nee, geen zege, want de afbeelding is gecensureerd, geheel naar wens van de bedreigers. Dat de ongecensureerde afbeelding te vinden is, is te danken aan mensen die tegen de wensen van de bedreigers ingingen.

“De vrijheid van meningsuiting krijgt daarmee totalitaire trekjes en komt los te staan van de oorspronkelijke bedoeling van vreedzame conflictbeslechting en kritisch debat in een open democratie.”

Deze ‘oorspronkelijke bedoeling’ is de bedoeling die jij ter plekke definieert. Hoe zie jij een ‘niet-totalitaire’ vorm voor je? Onmogelijk. Die kan alleen maar absoluut zijn, met als enige grens de grenzen van de wet. Een kritisch debat in een open democratie is onmogelijk als zelfs een kritische cartoonist zijn bunkerbadkamer moet invluchten omdat een fanatieke radicaal op het punt staat hem te slachten.

Ik denk dat mijn punt nu wel duidelijk is. Ter nuancering: ik ben het met je eens dat het stigmatiseren van ‘de moslim’ als vrijheidshatende radicaal kwalijk is, en niet in overeenstemming met de stand van zaken.
Ik zou je willen adviseren nog eens kritisch te kijken naar de bochten waarin jij je wringt om de schuld te verleggen naar opiniemakers die alleen maar willen dat zij kunnen zeggen wat ze willen zonder daarbij voor hun leven te hoeven vrezen.

Tot slot over het linken van GeenStijl naar jouw site. Je zou dat ook kunnen zien een poging anderen deelgenoot te maken van jouw opvattingen, niet als methode om je site plat te leggen. De schuld daarvan ligt toch echt bij je server.

Groet!

Betwist maar niet bedreigd
Nou is de vrijheid van meningsuiting een transcendent begrip; het verwijst niet naar iets concreets, maar naar iets abstracts, iets dan groter is dan onszelf en tegelijkertijd de kern vormt van ons bestaan in het alhier. Om het concreet en tastbaar te maken en daarmee open voor betekenisgeving (en de betwisting daarover) heeft de vrijheid van meningsuiting martelaren gekregen in de personen van Pim Fortuyn en Theo van Gogh. De vrijheid van meningsuiting heeft haar reeks van heilige iconen; namelijk de Mohammed Cartoons. Kenmerk van iconen is dat zij niet zomaar staan voor de vrijheid van meningsuiting, maar dat zij de vrijheid van meningsuiting zelf zijn geworden en, omgekeerd, dat hun kenmerken ook weer de kenmerken zijn geworden van de vrijheid van meningsuiting. Natuurlijk is er censuur, maar probeer zelf even een afbeelding van de profeet Mohammed-in-berenpak van South Park te vinden. Het kostte mij 50 seconden. South Park speelde zelf al, geniaal, met zelfcensuur door de profeet niet te laten zien maar hem een berenpak aan te trekken. Die zelfgecensureerde afbeelding van de profeet werd vervolgens gecensureerd en is overal terug te vinden. Wat een zege voor de vrijheid van meningsuiting en wat een lange neus. Die martelaren en iconisering zijn belangrijk zoals gesteld want daarmee wordt de vrijheid van meningsuiting open voor betekenisgeving en tegelijkertijd ook voor twisten over die betekenisgeving. Vooral liberale secularisten lijken daarbij de opvatting te huldigen dat vrijheid van meningsuiting iets is dat geclaimd kan worden in plaats van toegekend. Maar als de claim van een absolute vrijheid van meningsuiting (dus zonder grenzen) tegenover die van anderen wordt gesteld die een nagenoeg onbeperkte vrijheid van godsdienst claimen of een onbeperkt verbod op discriminatie, dan zal dat debat alleen maar leiden tot patstellingen in plaats van oplossingen.

Gevalletje censuur en DeJaap
Een recente discussie DeJaap naar aanleiding van een gevalletje censuur van de South Park aflevering met de profeet Mohammed is exemplarisch. Dit gevalletje censuur gebeurde na dreigementen door radicale moslims… twee om precies te zijn. Joep Smaling stelde daarbij het volgende:

De bewijzen stapelen zich op: bijna iedere dag vindt er wel ergens een zelfmoordaanslag plaats. Criticasters als Wilders, Hirsi Ali, Westergaard, Rusdie en nu zelfs de makers van South Park, moeten en zullen buigen voor de wetten van de radicale islam. De critici krijgen keer op keer gelijk. Maak in een cartoon duidelijk dat de islam velen tot geweld inspireert en je krijgt een golf van haat over je heen. Het pijnlijkste: de rij van bange politici en intellectuelen die zelfcensuur toepassen (onder het mom van ‘moraliteit’) en diegenen die dat niet doen en bedreigd worden, wordt steeds langer.

Wat is de toekomst van het vrije woord? Overheden kunnen moeilijk iedereen met een pittige mening gaan beveiligen. Daar ligt de oplossing niet. De enige uitweg, het enige verzet dat vruchtbaar zal blijken, is massale solidariteit. Een enkel moedig individu dat de islam openbaar durft te kritiseren is weerloos en een makkelijk doelwit. Wordt het massaal gedaan en tonen media en andere partijen onderlinge verbondenheid, dan hebben de barbaren geen kans. Of toch wel: eventueel kunnen ze hun acties uitbreiden, bomaanslagen plegen, nog meer dood en verderf zaaien. Dan zal het leger moeten optreden. Het westen heeft maar een keuze: solidair verzet of knielen, een middenweg is er niet.

In feite roept Smaling daarbij op tot solidariteit met de bedreigden of zelfs oorlog tegen de ‘vijfde colonne’ die volgens hem daadwerkelijk actief is in Nederland bijvoorbeeld in de Moslimbroederschap. De reactie, ook op De Jaap, van Linda Duits was spot on:

Het stuk van Joep Smaling is debiel vanwege de gechargeerde samenvoegingen die het bevat. Mensen die zeggen dat vrijheid van meningsuiting niet betekent dat je respect en fatsoen moet laten varen, worden door Smaling weggezet als tegenstanders van die vrijheid van meningsuiting. Hij noemt ze medestrijders van radicale islamieten. Hij maakt geen onderscheid tussen Islam en radicale Islam, tussen orthodoxe en militante Moslims. De aanwezigheid van Het Moslimbroederschap in Nederland is voor hem bewijs dat de vijand die Islam heet er in slaagt de Westerse samenleving van binnenuit uit te hollen.

Het stuk is onzinnig vanwege die apocalyptische visie op de staat waarin vrijheid verkeert in Nederland. Naast het feitelijk maken van een vijfde colonne, doet Smaling alsof er in Nederland een taboe heerst op zeggen wat je denkt. Critici van Islam zouden hun hoofd buigen en hun mond houden. Smaling zelf is als dat kleine dorpje in Gallië echter dapper. Hij durft wel nou eindelijk eens te zeggen waar het op staat. Applaus voor Smaling, ridder van het vrije woord. Smaling doorbreekt echter helemaal geen taboe. Op vele plaatsen spreken mensen dezelfde angst uit als Smaling. Op vele plaatsen wordt de Islam bekritiseerd. De vrijheid van meningsuiting wordt in Nederland uitgebreid verdedigd en besproken. Dat deze een farce zou zijn is niet waar.

Wat Smaling inderdaad doet is de vrijheid van meningsuiting verbinden aan de ‘ons’ categorie en intolerantie aan de ‘zij’ categorie: moslims. Daarmee hanteert hij een opvatting van de vrijheid van meningsuiting die als een recht dat geclaimd kan (en moet) worden in plaats van iets dat toegekend kan worden om een arena van vrije discussie te genereren en gewelddadige conflicten te voorkomen. Opvallend is daarbij dat destijds het publiceren van de Mohammed cartoons op basis van de vrijheid van meningsuiting juist leidde tot enkele gewelddadigheden in het Midden-Oosten. Verbonden met die vrijheid van meningsuiting als claim is het punt dat zowel religieuzen als secularisten de publieke ruimte betreden met claims van hun eigenheid, in het geval van Smaling en anderen is de vrijheid van meningsuiting centraal in die eigenheid. Daar horen moralistische claims en eisen bij zoals een teken van moslims dat zij hun loyaliteit aan de vrijheid van meningsuiting betuigen en daarmee aan ‘onze’ waarden en zo het sein afgeven dat zij aan de ‘goede’ kant staan. De vrijheid van meningsuiting krijgt daarmee totalitaire trekjes en komt los te staan van de oorspronkelijke bedoeling van vreedzame conflictbeslechting en kritisch debat in een open democratie. Zo stelde Hirsi Ali naar aanleiding van de rustige reacties van moslimorganisaties op de film Fitna:

Fitna heeft zijn waarde al bewezen. En het blijft niet bij de wijze woorden van Aboutaleb alleen; andere islamitische groepen in Nederland zijn al bezig een tegenfilm te maken. Een tegenfilm, geen bloedvergieten! Woorden met woorden, beelden met beelden. Provocatie werkt dus.

Zes jaar geleden vond Aboutaleb kritische vragen over de islam ‘pissen in het eigen nest’. En nu spreekt hij de enige juiste woorden. Zonder provocerende vragen te stellen, hadden we dit nooit bereikt.

Het afwijzen van kritiek op islam is dus fout en Aboutaleb’s reactie laat zien dat hij dat geleerd zou hebben na de vele provocaties. Of, zoals een reaguurder op Geenstijl recent zei, ‘bek houden en eelt kweken’. De vrijheid van meningsuiting wordt ingezet om moslims de mond te snoeren in een situatie, mede geschapen door de zogenaamde islam-critici, waarin de wij-zij tegenstelling hoogtij viert. Dat verklaart waarschijnlijk mede de denigrerende reacties aan het adres van Linda Duits, niet in het minst door Joep Smaling zelf in zijn repliek:

Zoals een collega erudiet omschreef: daarvan moet ik in een hoekje gaan staan kotsen. Puur uit onbegrip en machteloosheid. Als ik een radicale islamiet was zou ik nu hele nare dingen met Linda willen doen, er zijn veel precedenten die tot de verbeelding spreken, maar dat ben ik niet. Ik kan een betoog gaan houden en argumenteren tot ik blauw zie, maar waarom zou ik niet gewoon de feiten laten spreken? Daaraan vooraf wil ik – genuanceerd als ik ben – toevoegen: feiten hebben duiding nodig en moeten in de context geplaatst worden. Toch neemt dat niet weg dat concrete aanvallen op het vrije woord alomtegenwoordig zijn.

[...]

Ik kan natuurlijk nog even doorgaan, maar ik hoop dat mijn punt duidelijk is. De vrijheid van meningsuiting staat onder druk. Natuurlijk zijn er ook bedreigingen geuit door niet-moslims. Ook zij brengen het vrije woord in gevaar. Zelfs Wilders, met zijn domme oproep de Koran te verbieden, is een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting.
Is mijn visie apocalyptisch? Misschien, maar is de werkelijkheid en de toekomst van het vrije woord niet in gevaar? Zeer zeker. Wil je dat ontkennen? Prima, maar besef wel dat je de vrijheid van meningsuiting in de rug steekt.

Natuurlijk zegt Duits: “Dat doet niets af aan het belang die vrijheid van meningsuiting te beschermen. Het doet niets af aan het belang doodsbedreiging te veroordelen. Ik sta daar vierkant achter.” Het is een nogal aparte manier van er vierkant achter staan. Het is tegelijk een hele typische manier van ‘er achter staan.’ Op die manier staan heel veel mensen ‘achter’ de vrijheid van meningsuiting. Het is het bagatelliseren van de feiten, het in de steek laten van die vrijheid, het voor lief nemen van die vrijheid en maar niet willen inzien dat die onder druk staat.

In feite wordt daarmee de integriteit van Duits in twijfel getrokken; een nogal laag bij de grondse streek voor iemand die inderdaad zeer eenzijdig het probleem bij de moslim legt. Als Smaling serieus zou zijn geweest in zijn verdediging van de vrijheid van meningsuiting had hij ook de dreigementen richting Abdul-Jabbar van de Ven meegenomen, de pogingen om Khalid Yasin het spreken onmogelijk te maken, de geslaagde poging om Tariq Ramadan eruit te werken, de inmiddels indrukwekkende reeks van brandstichtingen van moskeeën, het feit dat ik (schreef de gek) schijnbaar geen lezing op de VU kan houden zonder dat er extra beveiliging moet zijn vanwege reacties uit radicaal-rechtse hoek of het feit dat Geenstijl bewust naar mijn en andere websites linkt om die plat te leggen, de oproepen in het verleden om de AEL te verbieden (alvoor die in Nederland gevestigd was), het uitzetten van imams omdat hun preken onwelgevallig zouden zijn, de commotie over de ‘banned frank’ kaart van boomerang, de veroordeling in het parlement van de politie die het gewaagd had om een student te arresteren die jihad-vlaggen weg had gehaald en zo kunnen we nog wel even door gaan. Niets van dat alles. Met name de controverse over de jihad-vlaggen en Anne Frank tonen aan dat ook aan seculiere zijde mensen beledigd kunnen worden en actie ondernemen om hun gevoel maatgevend te maken voor wat er in een publieke ruimte te zien of te horen mag zijn. Of zijn die inperkingen van de vrijheid van meningsuiting wel legitiem? En wat te denken van andere vormen van beperking zoals de wetgeving over copyright, sex met kinderen, belediging, smaad en laster enzovoorts.

Uit balans
De grootste bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting zijn niet zozeer de radicale moslims met (hun dreiging van) geweld; zij maken de waarde van de vrijheid van meningsuiting als heilig symbool alleen maar sterker. De grootste bedreiging wordt gevormd door degenen die de wij-zij tegenstellingen aanwakkeren door eerst over de kook te raken van dreigementen van twee moslims en vervolgens alle moslims daarvoor verantwoordelijk te maken. Zij sluiten hen buiten sluiten van onze morele gemeenschap en iedereen die een tussenpositie in neemt (of geen positie) wordt ingedeeld in het kamp van de vijand die uiteindelijk met geweld bevochten dient te worden.

De controverse die iedere keer ontstaat na publicatie van een van de Mohammed cartoons of ditmaal South Park (of de censuur daarop) is dan ook niet alleen te herleiden tot gekwetste gevoelens over de bespotting van een profeet die als dierbaar gezien wordt, maar ook tot pogingen van ‘verlichte Westerse denkers en staten’ om moslims en hun gevoeligheden te onderwerpen. Dit laatste zorgt ervoor dat er vaak een veel grotere groep moslims zich druk maakt in die controverse dan die enkele militante activist. Controverses zoals deze zijn onderdeel van een veel breder conflict over de inrichting en aanzicht van de publieke sfeer waarbij militante religieuze groepen zich weigeren neer te leggen bij het idee dat religie privé hoort te zijn en secularisten zich beijveren tot een homogenisering van de publieke sfeer door verdergaande secularisering en het eisen van loyaliteit aan een ideale voorstelling van wat westerse seculiere waarden zouden zijn.

Dat grondrechten (bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst en het verbod op discriminatie) voortdurend botsen, is geen probleem. Sterker nog, dat is het hele idee. Het gaat juist om het in balans houden van de verschillende rechten die mensen hebben en er voor te zorgen dat geen van de rechten absoluut wordt ten koste van de ander. Die erkenning lijkt er nauwelijks te zijn in het verhaal van mensen als Smaling. Integendeel er hoeven maar twee moslims iets te roepen over een televisieprogramma en men ervaart een zoveelste frontale aanval op de vrijheid van meningsuiting. Smaling manoeuvreert zich daarmee in de positie van slachtoffer, de onderliggende partij, precies zoals die twee radicale moslims die protesteerden tegen deze South Park-aflevering ook deden. Het is van beide zijden een tactiek in de publieke discussies die voorkomt dat men inhoudelijk moet in gaan op elkaars zaak (en daarmee onvermijdelijk nuances gaat aanbrengen zoals Linda Duits wel doet). Het is een tactiek die ertoe leidt dat de mening van de ander irrelevant wordt als zijnde een kwestie van intolerantie, haat, angst en irrationeel gedrag; niet de moeite waard om mee te discussiëren. Dit maakt de vrijheid van meningsuiting tot een volledig leeg en overbodig begrip; daar zit wel degelijk een dreiging dus voor de vrijheid van meningsuiting. Temeer omdat seclaristen een overheid achter zich hebben die wel degelijk vooral (maar zeker niet alleen) moslims de dupe maakt van een bestrijding van radicale ideeën (bijvoorbeeld door de uitzettingen en politici die proberen bepaalde geestelijke leiders tegen te houden, het boerka/niqaab verbod, veroordelingen tot terrorisme mede op basis van het hebben van jihad-lectuur). Dat maakt hen gevaarlijker voor de vrijheid van meningsuiting dan die twee moslims die boos waren over South Park.

Martijn de Koning schreef al eerder over een stuk naar aanleiding van de genoemde discussie op DeJaap; ook de status van sociaal-wetenschappelijke kennis kwam daar namelijk aan bod. Daar kunt u hier over lezen.

Smaling en Duits hebben allebei een punt. Ja, er zijn wel degelijk zorgelijke ontwikkelingen gaande met betrekking tot de bizarre ‘verzoeken’ van moslims. Moord en brand schreeuwend en bedreigingen uitend, soms zelfs geholpen door naar hun schoenen starende babyboomers: te vaak komen moslims weg met hun harde eisen door te dreigen met geweld. Maar het is niet zo dat de Nederlandse samenleving  op het punt staat om zich in de walmende diepten van de sharia te storten, geholpen door progressieve politici die uit naam van fatsoen, moraal en respect hun mond niet open durven doen om hun recht op de vrijheid van meningsuiting te gebruiken.

Religieus denkraam
Een correcte en moraliserende houding voert in de huidige politiek de boventoon, maar er zijn zowel in Den Haag als in de samenleving voldoende tegengeluiden te horen. Links en recht zijn politici, bloggers, tekenaars en columnisten actief die zich niet inhouden en al dan niet solide onderbouwd (of goed getekend) een weerwoord aandragen. Sowieso lijkt het ondenkbaar dat het (radicale) moslims zal lukken om hun krappe religieuze denkraam op te dringen aan de gehele Nederlandse samenleving. Zolang moslims in hun eigen sociale kring hun eigen geloof en de daarbij behorende regels hanteren, interesseert het de meeste Nederlanders namelijk vrij weinig, maar zodra het hún persoonlijke sfeer dreigt te beïnvloeden, komt men heus wel in verzet tegen de hervormingswensen van de moslims. Tot die tijd is een aangepaste aflevering van South Park voor de meeste mensen gewoon niet voldoende om zich druk over te maken.

Sociaal midden
Ondertussen neemt men ter linker- en rechterzijde harder stelling tegen elkaars visie op het probleem, dat zeer ernstig is (volgens rechts) of helemaal niet bestaat (links). Dat levert ergens in het midden een vacuüm op waar de stilte leidt tot onverschilligheid. Niet alleen bij Nederlanders, ook bij moslims: een deel van de allochtonen integreert prima, een ander deel wil zich niet aanpassen, maar ook in hun sociale midden heerst rust in een wereld waarin mannen en kinderen voldoende Nederlands spreken en een baan hebben of naar school gaan terwijl vrouwen volgens moslimnormen en -waarden binnen blijven, amper Nederlands spreken en een doek over hun bol hebben. Daar heeft, op wat verdwaalde feministes na, niemand last van. Het zijn keurige mensen, ze doen ‘de dingen’ alleen net even anders dan Nederlanders. Nou en? Laat ze lekker – zoals ook de bible belt met rust gelaten wordt. Staphorsters spreken weliswaar prima Nederlands, maar op hetzelfde niveau als met ‘normale mensen’ kun je er ook niet mee communiceren, n’est ce pas? Ondertussen zijn ook zij actief om Nederland tot hun zedelijke heilstaat te bekeren. Weliswaar niet met geweld, maar geniepig, via kinddossiers en alcoholwetten.

Het debat is een spelletje welles-nietes geworden waarin beide kampen sterke en zwakke argumenten hebben. Maar de discussie gaat grotendeels over de hoofden van de mensen in het midden heen, omdat er op een dagelijks niveau gewoon niet zo veel aan de hand is. Om met een dooddoener af te sluiten: de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend.

Bart Nijman is doorgaans niet zo van het nuanceren maar denkt dat in deze situatie de waarheid écht in het midden ligt. En wil dat trouwens wel gewoon in alle vrijheid kunnen zeggen.

Zoals een collega erudiet omschreef: daarvan moet ik in een hoekje gaan staan kotsen. Puur uit onbegrip en machteloosheid. Als ik een radicale islamiet was zou ik nu hele nare dingen met Linda willen doen, er zijn veel precedenten die tot de verbeelding spreken,  maar dat ben ik niet. Ik kan een betoog gaan houden en argumenteren tot ik blauw zie, maar waarom zou ik niet gewoon de feiten laten spreken? Daaraan vooraf wil ik – genuanceerd als ik ben – toevoegen: feiten hebben duiding nodig en moeten in de context geplaatst worden. Toch neemt dat niet weg dat concrete aanvallen op het vrije woord alomtegenwoordig zijn.

‘Vijanden van de islam’
Wellicht ten overvloede, maar sommigen schijnen met hun hoofd in de stront te moeten worden geduwd voor ze zien hoe bescheten de werkelijkheid is. Daarom volgt hier een nogal saaie opsomming van de pijnlijke feiten. Laat ze op u inwerken en zeg dan ‘het valt allemaal wel mee’. Voel hoe die woorden klinken. Leg een hand op uw onderbuik. Gerommel gegarandeerd.

Geert Wilders moet extreem beveiligd worden omdat hij kritisch is naar de islam. Datzelfde geldt voor Hirsi Ali en ex-moslim Ehsan Jami (ook: Loubna Berrada). Pim Fortuyn en Theo van Gogh, vanzelfsprekend. De eerste werd weliswaar vermoord door een linkse activist met hersenverweking, maar de tweede zag zijn keel doorgesneden omdat hij ‘de profeet had beledigd’.  Daar is ook het aloude voorbeeld van Salman Rushdie. Een fatwa voor die stoute meneer, idioten zat de hem willen opjagen.  Sooreh Hera, de kunstenares die foto’s van de profeet in het Haags Museum wilde plaatsen, werd de deur gewezen na bedreigingen aan het adres van het Haagse Gemeentemuseum. Wat een vrijheid! In Vlaanderen werd een lezing van de Nederlandse schrijver Benno Barnard verstoord omdat hij kritisch was naar de islam. Radicalen willen hem dood. Het AD heeft een tekening van Mohammed van haar website gehaald na kritiek van moslims. In februari dit jaar is een boekpresentatie over islam en islamofobie van Frans Groenendijk afgelast vanwege veiligheid en bedreigingen uit islamitische hoek. Zelfs Femke Halsema – de grote vriendin aller moslima’s - moet worden beveiligd vanwege haar opmerking: ‘slinger die hoofddoekjes toch af’. ‘Jullie land zal vertoeven in chaos en bloedvergieten en gruwelijke aanslagen’:  Bij de NCRV-redactie van het tv-programma Netwerk is in 2008 een dvd met terreurdreigementen binnengekomen. Geadresseerde: Belgie, vanwege troepenaanwezigheid in Afghanistan.  De Zweedse tekenaar Lars Vilks is ontsnapt aan een aanslag op zijn leven vanwege een cartoon over de profeet. Nog bekender: het geval Kurt Westergaard, die een soort bunker-badkamer in moest vluchten nadat een lijperik hem wilde doden. Trey Parker en Matt Stone zijn door Al Quaida met de dood bedreigd. Waarom? Het afbeelden van de profeet in een berenpak en busje. De Algerijnse actrice Rayhana, islamcritica, is in Parijs met benzine overgoten. Een poging haar vervolgens met een sigaret in brand te steken mislukte. De Duitse journalist en schrijver Günter Walraff heeft via internet doodsbedreigingen ontvangen van radicale moslims, naar aanleiding van zijn voornemen om in een Keulse moskee een publieke lezing te houden van De satanische verzen van Salman Rushdie. de Gentse moraalfilosoof Etienne Vermeersch wordt bedreigd. Geloof het of niet, zelfs Goedele Liekens is met de dood bedreigd.  Natuurlijk, ook de maatschappijkritische schrijver Michel Houellebecq is ernstig bedreigd. De Italiaanse journalist en ex-moslim Magdi Allam: ’Ik ben veroordeeld tot een geblindeerd bestaan, met vaste bewaking voor de deur en een escorte van carabinieri bij elke verplaatsing, als gevolg van bedreigingen en terdoodveroordelingen uitgebracht door moslimextremisten en -terroristen, zowel binnen als buiten Italië.’  Ook de Italiaanse journaliste Oriana Fallaci wordt doorlopend bedreigd.

Ik kan natuurlijk nog even doorgaan, maar ik hoop dat mijn punt duidelijk is. De vrijheid van meningsuiting staat onder druk. Natuurlijk zijn er ook bedreigingen geuit door niet-moslims. Ook zij brengen het vrije woord in gevaar. Zelfs Wilders, met zijn domme oproep de Koran te verbieden, is een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting.
Is mijn visie apocalyptisch? Misschien, maar is de werkelijkheid en de toekomst van het vrije woord niet in gevaar? Zeer zeker. Wil je dat ontkennen? Prima, maar besef wel dat je de vrijheid van meningsuiting in de rug steekt.

Er vierkant achter staan
Natuurlijk zegt Duits: “Dat doet niets af aan het belang die vrijheid van meningsuiting te beschermen. Het doet niets af aan het belang doodsbedreiging te veroordelen. Ik sta daar vierkant achter.” Het is een nogal aparte manier van er vierkant achter staan. Het is tegelijk een hele typische manier van ‘er achter staan.’ Op die manier staan heel veel mensen ‘achter’ de vrijheid van meningsuiting. Het is het bagatelliseren van de feiten, het in de steek laten van die vrijheid, het voor lief nemen van die vrijheid en maar niet willen inzien dat die onder druk staat.

‘Ik kan (want wil) echter niet solidair zijn met iemand die zo overtrokken en (jawel!) ongenuanceerd een karikatuur maakt van vrijheid,’ schrijft Duits.  Waarvan akte.

Nota bene: zie ook: http://www.zie.nl/video/algemeen/The-defense-of-the-prophet/m1dzvlifobok

‘The blood of such a person, is not protected by any means.’